Lắp Ghép Xanh

27/08/2026

https://www.facebook.com/share/p/1HUwa4s6qJ/?mibextid=wwXIfr

Có một câu chuyện thi công khá thú vị liên quan đến kiến trúc sư Carlo Scarpa, đó là ông thường xuyên làm các đội thợ mộc phát hoảng vì yêu cầu đóng ván khuôn đổ bê tông mà phải tỉ mỉ và chính xác như đóng đồ gỗ nội thất. Sự cầu toàn này thể hiện rõ nhất ở quần thể lăng mộ Brion (1969-1978).

Nhìn lướt qua các bức ảnh chụp khu nhà nguyện ở San Vito di Altivole, nhiều lúc bọn mình có cảm giác viền mép của những bức tường hay khối mái đua trông nhẹ tênh như những nếp gấp. Nhưng thực tế, đó là những khối bê tông trần đặc xịt và cực kỳ dày. Thực ra, chủ đầu tư khi đó gần như trao cho Scarpa sự tự do tuyệt đối, không có rào cản nào ép ông phải làm khó mình. Việc đúc bê tông thật dày và tìm cách triệt tiêu đi cảm giác nặng nề của vật liệu này hoàn toàn là chủ đích thiết kế của ông.

Scarpa biết rằng nếu chỉ đổ một mảng vách 90 độ vuông vức, sự sức nặng của khối sẽ lập tức mang lại cảm giác áp bức. Thêm vào đó, góc vuông lại là điểm yếu nhất về mặt cơ học do hiện tượng tập trung ứng suất, rất dễ mẻ cạnh khi tháo dỡ ván khuôn. Để xử lý, ông không vát mép hay ốp che lại mà bám trụ ở công trường, cùng nhà thầu Pietro Brussolo thiết kế các hệ ván khuôn gỗ đóng xếp lớp để đúc ra những rãnh giật cấp lùi dần vào bên trong.

Theo học giả Marco Frascari phân tích [1], những nếp gấp này bám sát module 55mm và 110mm, nhằm chia nhỏ kích thước của khối bê tông khổng lồ về lại với tỷ lệ con người. Khi ánh sáng rọi vào, các rãnh giật cấp này tạo ra những vệt bóng râm đổ chồng lên nhau, đánh lừa thị giác làm biến mất hoàn toàn tính nguyên khối nặng nề của những bức tường bê tông siêu dày.

Vẽ mặt cắt giật cấp thì nhanh, nhưng để đầm rung lớp vữa len lỏi vào các khe khuôn hẹp này mà khi tháo dỡ không bị rỗ tổ ong ở góc vuông lại là một chuỗi ngày thi công căng thẳng. Cách xử lý các chi tiết giao vật liệu trong kiến trúc của Scarpa có lẽ được định hình một phần từ việc ông quan sát các phong trào kiến trúc bùng nổ vào đầu thế kỷ hai mươi. Ông dường như đã tiếp thu quan điểm từ kiến trúc hữu cơ của Frank Lloyd Wright, nơi các khối kiến trúc giống như lơ lửng trượt qua nhau chứ không khóa chặt nhau ở những đường biên [2].

Bên cạnh đó, việc tìm hiểu kiến trúc truyền thống Nhật Bản cũng đóng một vai trò lớn tạo nên cách Scarpa ứng xử với các chi tiết giao vật liệu hoặc chèn phối vật liệu khác vào các đường ron. Thay vì tạo ra các điểm giao bất di bất dịch, nguyên lý cấu tạo từ gỗ của Nhật Bản sử dụng các khớp nối tinh xảo cho phép vật liệu có biên độ tự do để co giãn theo đặc tính của gỗ. Để chọn các chi tiết giao vật liệu trong kiến trúc của Scarpa thì có lẽ hơn 10 bài viết cũng chưa thể kể ra hết. Trong bài viết ở dòng đầu tiên bên dưới, chúng mình chọn ra ba ví dụ mà nhóm thấy có liên quan nhiều nhất trong công việc thường ngày của anh em kiến trúc sư tụi mình.

______________

[1] Tổng hợp từ tiểu luận lý luận kiến trúc nổi tiếng "The Tell-Tale Detail" (1981) của Marco Frascari, cùng các nghiên cứu mở rộng sau này của ông (2004) về tỷ lệ học trong kiến trúc Carlo Scarpa.

[2] Ros Campos A. Verdejo Gimeno P. Twardowski M. 2021. Heritage Concrete and Symbolism in Carlo Scarpa Architecture. Wiadomosci Konserwatorskie Journal of Heritage Conservation 68S 35 đến 44.

27/08/2026

https://vnexpress.net/ngoi-nha-co-ho-boi-vuon-yoga-tren-mai-5113332.html

Chủ nhà tận dụng toàn bộ diện tích mái để bố trí hồ bơi, sàn tập yoga và vườn cây, tạo không gian thư giãn biệt lập.

26/08/2026

26/08/2026

Một ngôi nhà với quy định không được phép đưa ban công và diện tích quá nhỏ để có thể làm lô gia, tạo hình khối.

24/08/2026

24/08/2026

24/08/2026

24/08/2026

Nhiều anh em hỏi tui: “Chi tiết chân tường âm thi công như thế nào cho đẹp và bền?”

Thực tế có khá nhiều cách xử lý, tùy thiết kế và điều kiện thi công. Trong công trình này, tui chọn cách làm như hình bên dưới.

Tui chia sẻ lại chi tiết cấu tạo và một vài hình ảnh thực tế để anh em dễ hình dung hơn. Hy vọng sẽ giúp anh em có thêm một phương án để tham khảo và áp dụng vào công việc của mình.

Anh em đang làm chân tường âm theo cách nào? Cùng chia sẻ thêm để học hỏi lẫn nhau nhé.

24/08/2026

Bạn đã bao giờ gặp tình trạng vừa bước từ phòng khách vào bếp, rồi bất chợt khựng lại vì quên bẵng mất mình định lấy thứ gì?

Nhiều người hay đùa đó là dấu hiệu của tuổi tác, nhưng khoa học gọi hiện tượng này là "Hiệu ứng ngưỡng cửa" (Doorway Effect). Theo Thuyết phân đoạn sự kiện (Event Segmentation Theory) [1], bộ não dường như lưu trữ thông tin theo từng bối cảnh. Khi bạn bước qua một ranh giới vật lý như khung cửa, não bộ có xu hướng tự động "dọn dẹp" vùng nhớ tạm thời để chuẩn bị “dung lượng” cho một không gian mới. Khung cửa không chỉ reset lại trí nhớ ngắn hạn, mà có lẽ nó còn reset cả trạng thái cảm xúc.

Khi biết đến cơ chế này, tụi mình nhìn nhận lại một thiếu sót trong tư duy làm nghề bấy lâu. Trước đây, tụi mình từng đinh ninh rằng, để một gia đình ở thoải mái, chỉ cần tập trung vẽ ra một không gian sinh hoạt chung thật to và tiện nghi. Những khoảng đệm như hiên nhà, sảnh vào thường bị tụi mình gọt giũa tối đa cốt để nhường diện tích cho bên trong.

Nhưng có lẽ tâm trí con người không cộng dồn mét vuông để đánh giá mức độ dễ chịu.

Khái niệm "Nghi thức chuyển đổi vai trò" (Micro role transitions) [2] chỉ ra rằng, con người cần một ranh giới vật lý với nhịp độ đủ chậm để tạm gác lại những áp lực công việc, trước khi bước vào nhà và quay về làm một người cha, người mẹ. Nếu sảnh đệm quá chật chội hay cập rập, quá trình chuyển giao tâm lý này rất dễ bị đứt quãng. Sự mệt mỏi bên ngoài sẽ vô tình theo bạn qua cánh cửa.
Điều này lại khá trùng khớp với những gì nhà tâm lý học Daniel Kahneman viết về "Quy luật Đỉnh - Kết" (Peak-end rule) [3]. Trí nhớ của chúng ta mắc một hội chứng gọi là Phớt lờ thời lượng (Duration neglect). Nó không bận tâm bạn đã ngồi trên chiếc sofa đắt tiền bao nhiêu tiếng. Nó dường như chỉ ghi nhận khoảnh khắc cảm xúc lên cao nhất, và khoảnh khắc kết thúc (hoặc bắt đầu). Cảm giác cởi đôi giày bước vào nhà lúc tối muộn, hay sự ngần ngại mở cửa rời đi vào ban sáng, có thể chính là những điểm "kết" góp phần định hình ký ức của một người về nơi gọi là tổ ấm.

Thật ra, cách bộ não gói ghém ký ức qua Quy luật Đỉnh - Kết chỉ là một mảnh ghép rất nhỏ tụi mình nhặt ra được từ cuốn Thinking, Fast and Slow của Kahneman. Dù đây là một tài liệu nghiên cứu về tâm lý học hành vi, không có dòng nào viết về kiến trúc, nhưng cách tác giả bóc tách sự mâu thuẫn giữa hai hệ thống tư duy (Nhanh và Chậm) lại phần nào lý giải được những lấn cấn trong không gian sống mà tụi mình từng quan sát nhưng chưa gọi tên được. Việc bắt đầu để tâm hơn đến cách trí não trải nghiệm và ghi nhớ giúp tụi mình nhận ra thói quen phân bổ mặt bằng cũ có những điểm không còn phù hợp. Tụi mình có ghi chép xuống một số ý, từ cuốn sách Thinking, Fast and Slow của Kahneman, có thể áp dụng cho công việc thiết kế hằng ngày. Toàn bộ ghi chép tụi mình để ở dòng đầu tiên bên dưới.

__________
[1] Radvansky, G. A., Krawietz, S. A., & Tamplin, A. K. (2011). Walking through doorways causes forgetting: Further explorations. Quarterly Journal of Experimental Psychology.

[2] Ashforth, B. E., Kreiner, G. E., & Fugate, M. (2000). All in a day's work: Boundaries and micro role transitions. Academy of Management Review.

[3] Kahneman, D. (2011). Thinking, fast and slow. Farrar, Straus and Giroux."