06/08/2026
/Lối sống Vườn Sea/ - Điều đầu tiên tụi mình học được về ánh nắng (bài 2)
Mỗi lần chia sẻ hình ảnh tụi mình nằm “nguyên con” giữa trời nắng, tụi mình thường nhận được những bình luận như: “Nắng vậy sao chịu nổi?”. “Coi chừng ung thư da nha.”
Những lời nhắc đó không phải không hợp lý. Tiếp xúc quá nhiều với ánh nắng trong thời gian dài thực sự làm tăng nguy cơ cháy nắng, lão hóa da và ung thư da.
Nhưng cũng từ đó, tụi mình bắt đầu tìm hiểu nhiều hơn về ánh nắng. Và điều đầu tiên khiến tụi mình bất ngờ là:
Tia UV không chỉ có một loại.
Nếu nhìn kỹ hơn, tia UV trong ánh nắng được chia thành ba loại: UVC, UVB và UVA. Mỗi loại có đặc điểm và tác động khác nhau đối với cơ thể.
UVC – Loại tia mạnh nhất nhưng gần như chúng ta không gặp
UVC mang năng lượng rất cao và có khả năng gây tổn thương DNA mạnh.
May mắn là tầng ozone đã hấp thụ gần như toàn bộ UVC trước khi chạm tới mặt đất. Vì vậy, trong cuộc sống hằng ngày, khi đi dưới ánh nắng tự nhiên, gần như chúng ta không phải tiếp xúc với loại tia này.
UVB – Ít nhưng rất quan trọng
Chỉ khoảng 5% tia UV đến được mặt đất là UVB. Dù chiếm tỷ lệ nhỏ, UVB lại mang năng lượng cao hơn UVA. Đây là loại tia giúp cơ thể tổng hợp vitamin D – một dưỡng chất quan trọng cho xương, hệ miễn dịch và nhiều chức năng khác.
Tuy nhiên, nếu tiếp xúc quá lâu hoặc quá mạnh, UVB cũng là nguyên nhân chính gây cháy nắng.
Điều đó không có nghĩa UVB là xấu. Điều cơ thể cần là đúng lượng, chứ không phải càng nhiều càng tốt.
UVA – Loại tia chúng ta gặp nhiều nhất
Khoảng 95% tia UV đến mặt đất là UVA. UVA có thể xuyên qua mây và cả cửa kính tốt hơn UVB, nên đây cũng là loại tia chúng ta tiếp xúc nhiều nhất trong cuộc sống hằng ngày.
Một số nghiên cứu cho thấy UVA có thể kích thích da giải phóng nitric oxide, từ đó góp phần hỗ trợ điều hòa huyết áp.
Tuy nhiên, khi tiếp xúc quá nhiều trong thời gian dài, UVA cũng góp phần làm da lão hóa sớm và có thể gây tổn thương DNA theo cơ chế gián tiếp.
Trong tự nhiên, chúng ta gần như luôn tiếp xúc với UVA và UVB cùng lúc. Cơ thể không nhận từng loại tia riêng lẻ, mà tiếp nhận chúng như một phần của ánh nắng tự nhiên.
Vậy loại tia nào có lợi hơn?
Câu trả lời là không đơn giản như vậy.
Mỗi loại tia đều có những tác động khác nhau lên cơ thể. Điều quan trọng không chỉ là loại tia, mà còn là cường độ, thời gian tiếp xúc và thời điểm trong ngày.
Đó cũng là lý do tụi mình muốn tìm hiểu kỹ hơn về ánh nắng, thay vì chỉ nhìn nó dưới góc độ “tốt” hay “xấu”.
Ở bài tiếp theo, tụi mình sẽ cùng tìm hiểu về ánh nắng trong từng khung giờ. Vì không phải ánh nắng lúc 7 giờ sáng, 10 giờ sáng hay 3 giờ chiều đều giống nhau.
Nguồn tham khảo: World Health Organization (WHO), International Commission on Illumination (CIE), NASA, United States Environmental Protection Agency (EPA), American Academy of Dermatology, Skin Cancer Foundation, Michael F. Holick, Richard Weller, Nature Communications, Photochemistry and Photobiology, Journal of Investigative Dermatology.
