28/09/2026
🌱 Khi tre không chỉ dùng làm đồ gia dụng, mà còn có thể trở thành một loại nhựa bền chắc và dễ phân hủy hơn.
Các nhà nghiên cứu tại Trung Quốc đã phát triển một loại nhựa sinh học từ cellulose có trong tre, với mục tiêu giải quyết một bài toán lâu nay của vật liệu xanh: dễ phân hủy thì thường khó đạt độ bền và khả năng gia công như nhựa thông thường.
Điểm đặc biệt nằm ở cách họ “sắp xếp lại” cấu trúc cellulose. Đầu tiên, một loại dung môi eutectic sâu được sử dụng để phá vỡ mạng lưới liên kết hydro vốn giữ các phân tử cellulose của tre với nhau. Sau đó, ethanol kích thích các chuỗi cellulose tái sắp xếp và hình thành một mạng liên kết hydro dày đặc hơn. Nhờ vậy, vật liệu tạo thành có độ bền kéo khoảng 110 MPa, chịu nhiệt trên 180°C và có thể được ép khuôn, đúc hay gia công theo nhiều cách tương tự nhựa thương mại.
Điều đáng chú ý hơn là vòng đời của vật liệu. Trong thử nghiệm ở đất tự nhiên khoảng 25°C, nhựa tre này phân rã và phân hủy sinh học hoàn toàn trong khoảng 50 ngày, chủ yếu nhờ hoạt động của vi sinh vật. Trong cùng điều kiện, nhiều loại nhựa hóa dầu thông thường hầu như không phân hủy. Vật liệu còn có thể được tái chế theo vòng kín và giữ khoảng 90% độ bền cơ học sau quá trình tái chế.
💚 Vậy điều này liên quan gì tới sức khỏe?
Một trong những vấn đề của nhựa truyền thống là khả năng tồn tại rất lâu trong môi trường, sau đó dần vỡ thành những hạt vi nhựa và nhựa nano có thể đi vào nước, thực phẩm và không khí. Các nghiên cứu hiện nay đã phát hiện những hạt này trong cơ thể người; các mô hình thực nghiệm cho thấy chúng có thể vượt qua hàng rào ở phổi và đường ruột, trong khi những nghiên cứu lâm sàng ban đầu ghi nhận một số mối liên hệ với đáp ứng miễn dịch, sức khỏe sinh sản và tim mạch.
Vì vậy, giá trị của nhựa tre trước hết nằm ở khả năng giảm sự phụ thuộc vào nhựa hóa thạch và hạn chế một loại vật liệu tồn lưu hàng chục, hàng trăm năm trong môi trường. Nếu những vật liệu có khả năng phân hủy sinh học thực sự được ứng dụng rộng rãi, đây có thể là một phần của giải pháp giảm ô nhiễm nhựa và từ đó giảm những nguồn phơi nhiễm tiềm tàng đối với con người.
Đây chưa phải là lời giải duy nhất cho vấn đề vi nhựa, nhưng là một bước tiến đáng chú ý theo hướng bảo vệ sức khỏe từ gốc: giảm nguồn ô nhiễm trước khi chúng có cơ hội quay trở lại trong nước uống, thực phẩm và không khí chúng ta sử dụng mỗi ngày.
Với một vật liệu thân thuộc như tre, việc mở rộng ứng dụng từ đồ dùng truyền thống sang vật liệu sinh học hiện đại cho thấy sống xanh và sống khỏe có thể bắt đầu ngay từ cách chúng ta lựa chọn vật liệu cho đời sống hằng ngày. 🌿