22/12/2022
Nếu công trình là quyển sách thì kiến trúc sư là người viết sách , không phải là người đọc sách.
Trích “ House of tree “
Việc tạo ra một nơi chốn không hẳn chỉ là đích đến, đôi khi đó còn là cuộc hành trình.
Nhiều người đến công trình của chúng tôi, chứng kiến nhiều chi tiết tỉ mỉ, kết cấu phức tạp, hoặc những khoảnh khắc không gian ít tìm thấy trong những công trình họ thường gặp.
Có thể là khi nhìn thấy nắng kéo thành nét cắt dài qua một khe sáng hẹp, lúc đặt chân đi qua mặt sàn kính trong suốt phía trên một vườn cây, lúc ngửa cổ ngắm trăng gieo qua ô giếng trời một quầng sáng bàng bạc, hoặc lúc đi quanh nhìn ngắm một cấu trúc lửng lơ rồi tự hỏi bằng cách nào để xây dựng nó..
Những thứ đó chúng tôi hay gọi đùa với họ là sự "vi diệu" của kiến trúc.
Thú thực, không phải chúng tôi tự khen mình, mà những khoảnh khắc đó cũng là khi chúng tôi cùng cúi đầu chiêm ngưỡng và ngợi ca vẻ đẹp của một nơi chốn. Công trình của ai cũng vậy, không chỉ là những dự án do chúng tôi thiết kế.
Đó là lúc mà không gian kiến trúc cũng thành giống như âm nhạc, như thơ ca, như hội họa, như mọi dáng hình khác của cái đẹp.
Hành trình thực hành kiến trúc cũng hệt như mọi hành trình khác để tìm kiếm cái đẹp vô hạn trong đời sống hữu hạn, đôi khi ta sẽ bắt gặp, sẽ tìm thấy nếu có đủ sự chuyên chú.
Vấn đề là sau đó, vài người quay sang chúng tôi quả quyết rằng một khi có dự án nào đó cần xây dựng, nhất định phải tìm chúng tôi thiết kế cho họ. Cũng có đôi khi chúng tôi nhận lời.
Nhưng lúc thực sự hình hài của một thiết kế được tạo ra trên mặt giấy, thì cũng chính là khi họ, những người từng tán thưởng vẻ đẹp của chúng, lại tìm cách cắt hết tất cả những chi tiết "vi diệu" đó ra khỏi bản vẽ. Vì lo sợ là nó sẽ không thể sử dụng trong đời sống bình thường, vì sợ đắt, vì cho rằng nó không phù hợp với họ.
Người ta từ chối chính lý do họ chọn chúng tôi cho vị trí thiết kế công trình.
Nếu những trải nghiệm đó thực sự tệ, hoặc vì chưa đủ sự chín chắn, chúng tôi sẵn lòng loại bỏ chúng đi. Nhưng điều buồn nhất là khi chúng tôi nhận ra, người ta cắt bỏ chúng đi ngay trước cả khi muốn thực sự hiểu đó là gì. Không phải vì họ sợ, mà vì họ thực sự không hiểu, hoặc chưa từng thử để hiểu.
Người ta luôn sợ những gì mình không hiểu.
Khi mua một chiếc ô tô, ai cũng có thể đến showroom để lái thử, để trải nghiệm từng chọn lựa nội thất, để thêm bớt chức năng và tài chính cho những nhu cầu của riêng mình. Khác với điều đó, tạo dựng nơi chốn là hành trình mà ở đó người thiết kế chỉ đóng vai trò người dẫn đường có kinh nghiệm, còn trải nghiệm phụ thuộc rất nhiều vào lòng tin, khả năng thấu hiểu và sự kỳ vọng của từng khách hàng.
Nếu công trình là quyển sách thì người thiết kế là người viết sách, không phải người đọc sách. Càng không phải giọng đọc đều đều trong những phần mềm sách nói, sẽ cất lên mỗi khi bấm nút “play”.
Đến cuối cùng, bản vẽ kiến trúc không bao giờ có thể tái hiện được chính xác một vạt nắng, một thoáng lay động của chiếc rèm, một khung cửa sổ ướt sau mưa. Một bản vẽ không thể miêu tả tỉ mỉ cách một cái cây, một em bé, một gia đình lớn lên dưới mái nhà.
Những bản vẽ cũng sẽ không thể khiến cho mình thấy ấm áp, thấy mát mẻ, thấy an ổn, thấy gần gũi, thấy thương yêu.
Vậy thì rốt cuộc trách nhiệm của người thiết kế là thuyết minh cho khách hàng hiểu được mọi cảm xúc, hay cho họ cơ hội tìm thấy, cảm nhận, nuôi dưỡng những rung cảm đó ?
Tất cả những điều trên, suy cho cùng, đến trước lúc thành hình thì chỉ nằm duy nhất trong mường tượng của người thiết kế. Đôi khi không thể tránh được chuyện chúng trở nên rất riêng tư và khó để chia sẻ.
Những bản vẽ chỉ là con đường trên tấm bản đồ, nhằm hướng dẫn người ta đến nơi họ đang tìm kiếm. Con đường này rõ ràng và an toàn, hay đầy hứa hẹn, phụ thuộc rất nhiều ở khả năng tưởng tượng và trải nghiệm giác quan mỗi người.
Đến cuối cùng, người ta chọn bước chân lên một chiếc tàu, để sở hữu chính con tàu và cưỡi lên đại dương, hay để có một hành trình đang chờ đợi phía xa ?
-House on Tree-
![Một ngôi nhà [ Nhỏ ]](https://img5.glonstruct.com/369/031/1251438333690315.jpg)
