26/06/2026
Hôm nay là ngày dành cho anh em ngành lạnh 26-6. Nhân đây, Nhà thầu Nguyễn Hoàng xin tóm tắt lại lịch sử của ngành.
1. Công nghệ lạnh đã có từ rất lâu, tận từ thời Ai Cập cổ đại, khi họ dùng những cây lau-cây sậy treo ở những cánh cửa, sau đó tưới nước lên. Khi gió thổi vào sẽ mang theo hơi nước làm mát cho không gian bên trong. Mô hình này đến nay vẫn chưa lỗi thời, điển hình nhất là hệ thống phun sương làm mát ở những quán cafe sân vườn.
2. Thời xưa người Ai Cập, người phương Đông còn biết cách bảo quản thức ăn không cho bị hư bằng cách đào một cái hố sâu từ vài mét đến hơn chục mét, cho thức ăn vào cái bình, sau đó rắc muối rồi lấp lại. Một hai ngày sau, thức ăn - rau vẫn xanh tươi. Trong film của Kim Dung có miêu tả chuyện này, đó là món ''rượu hạ thổ'' trứ danh.
3. Đến đầu thế kỷ 18-19 thì công nghệ lạnh bắt đầu được phát triển, những Cornelis Drebble, John Hadley, Michael Faraday, Harrison là những người đặt nền móng đầu tiên khi nghiên cứu thành công về hiện tượng hóa hơi, bay hơi, môi chất và cả máy làm đá.
4. Nhưng người có ảnh hưởng nhất của ngành lạnh, người được mệnh danh là cha đẻ của ngành này phải là vị kỹ sư người Mỹ Willis Carrier, người đã chế tạo thành công chiếc máy lạnh chạy bằng điện đầu tiên trên thế giới.
Đó là chiếc máy lạnh khổng lồ làm lạnh bằng nước và sử dụng môi chất Amoniac. Từ giai đoạn năm 1917 đến năm 1930, những chiếc máy lạnh của Carrier có mặt ở khắp nơi trên đất nước Mỹ, đa phần là ở rạp chiếu phim. Sau đó, những chiếc máy lạnh đã bắt đầu thiết kế nhỏ lại và chúng được lắp ở các siêu thị, tòa nhà, tàu viễn dương.
5. Ngành lạnh bước sang một thời kỳ mới khi môi chất lạnh (gas lạnh) được kỹ sư người Mỹ Thomas Midgley chuyển đổi từ chất NH3 sang Freon năm 1928, tức gas lạnh ngày nay.
6. Máy lạnh một cục thì do Schultz và Sherman chế tạo những năm 30 của thế kỷ XX, còn chiếc máy lạnh hai cục ngày nay là công trình sáng chế của những hãng điều hòa National, Toshiba.
7. Tại Việt Nam, ngành lành giữ vai trò quan trọng trong đời sống, kinh tế và sản xuất. Từ điều hòa không khí làm mát tại nơi làm việc - nhà xưởng; công nghệ trữ lạnh bảo quản thực phẩm - dược phẩm - thuốc súng - thức ăn cho đến cấp đông phục vụ việc xuất khẩu; sản xuất nước đá và bia rượu.
8. Còn nữa, tuy là ngành lạnh đã có từ rất lâu và cũng rất quan trọng nhưng ngày tôn vinh ngành thì mới chỉ được hai năm lịch sử thôi, tức ngày 26-6-2019.
Xin được Chúc mừng ngày điện lạnh thế giới, xin được tri ân những bậc tiền bối đi trước đã xây dựng ngành. Xin chúc mừng bạn bè đồng nghiệp trong và ngoài nước luôn nhiều sức khỏe và thành công.
HAPPY WORLD REFRIGERATION'S DAY!
- Nhà thầu Nguyễn Hoàng ||
