24/08/2025
Deluge Sprinkler System คืออะไร
ระบบ Deluge Sprinkler หรือที่เรียกกันสั้น ๆ ว่า “ระบบดิลูจ” เป็นระบบดับเพลิงชนิดหนึ่งที่ออกแบบมาเพื่อใช้ในพื้นที่ที่มีความเสี่ยงสูงจากการเกิดเพลิงไหม้ โดยเฉพาะอย่างยิ่งไฟที่เกิดจากเชื้อเพลิงเหลวและก๊าซไวไฟ (Class B ซึ่งมีลักษณะ ลุกลามรวดเร็ว รุนแรง และควบคุมได้ยาก
หลักการสำคัญของระบบนี้คือ การระดมฉีดน้ำหรือโฟมออกจาก หัวฉีดแบบเปิด (Open Nozzle) ทุกหัวพร้อมกันทั่วทั้งโซนที่ติดตั้ง → เปรียบเสมือนการสร้าง “ฝนตกหนัก” ลงครอบคลุมพื้นที่ภายในไม่กี่วินาที
พื้นที่ที่เหมาะสมกับ Deluge Sprinkler System
1. 🏭 อุตสาหกรรมพลังงาน & ปิโตรเคมี
• โรงกลั่นน้ำมัน (Oil Refinery Unit) – เช่น Crude Distillation Unit (CDU), Catalytic Cracker, Reforming Unit
• Gas Processing Plant / LPG Plant – เสี่ยงไฟจากก๊าซระเหยและ liquid pool fire
• Petrochemical Complex – โรงงานผลิต Ethylene, Propylene, Styrene ฯลฯ
• Offshore Platform – ปกป้อง Wellhead, Compressor, Gas Turbine ด้วย Water Spray Deluge
👉 เพราะ: ไฟจากเชื้อเพลิง Class B รุนแรงและลุกลามเร็ว ต้องการน้ำ/โฟมปริมาณมากทันที
2. ⛽ พื้นที่ถังเก็บเชื้อเพลิง & สารเคมี (Tank Farm / Fuel Depot)
• ถังเก็บน้ำมันดิบ, Diesel, Gasoline
• ถัง Jet Fuel ที่สนามบิน
• ถัง LPG / LNG Storage
• Marine Loading Terminal → ท่าเรือขนถ่ายน้ำมัน, Chemical berth
👉 เพราะ: ต้องการทั้ง Foam Blanket ปกคลุมผิวสารไวไฟ และ Water Curtain ป้องกันไฟลามจากถังข้างเคียง
3. ✈️ การบิน (Aviation Facilities)
• Aircraft Hangar → NFPA 409 กำหนด Foam-water Deluge
• Hydrant Fueling Area / Refueling Apron
• Storage ของ Aviation Fuel
👉 เพราะ: Jet fuel กระจายเป็นแอ่งไฟ (pool fire) รุนแรง ต้องการดับทันที
4. ⚡ พลังงานไฟฟ้า & โรงไฟฟ้า
• Oil-filled Transformer Yard → ใช้ Water Spray Deluge ทำ Cooling tank wall
• Gas Turbine / Steam Turbine Enclosure → ป้องกันไฟจากน้ำมันรั่ว (Lubricant / Hydraulic oil)
• Switchyard / Substation → OCB (Oil Circuit Breaker)
👉 เพราะ: อุปกรณ์ใช้ของเหลวไวไฟ → หากเกิดไฟต้องลดอุณหภูมิและคุมการลุกลาม
5. 🎨 โรงงานอุตสาหกรรมเฉพาะ
• Paint Spray Booth (NFPA 33) – เสี่ยงจาก vapour cloud explosion และ pool fire
• โรงงานพลาสติก / ยางสังเคราะห์ – เม็ดพลาสติก, rubber conveyor
• Coal Conveyor Belt – ใช้ Deluge Spray ป้องกันไฟลามตามแนวสายพาน
• โรงงานผลิตเส้นใยสังเคราะห์ (Nylon, Polyester)
👉 เพราะ: กระบวนการผลิตมีวัสดุไวไฟ, ฝุ่น, vapour เสี่ยงติดไฟง่าย
6. 🚢 Marine & Offshore
• ห้องเครื่องเรือ (Engine Room) → ใช้ร่วมกับ CO₂/foam, โดย Deluge ครอบคลุมพื้นที่เปิด
• Oil Loading Jetty → Foam-water Deluge + Monitor ป้องกัน pool fire ที่ท่าเรือ
• FPSO (Floating Production Storage and Offloading) → ใช้ Water Spray ป้องกัน Explosion
7. 🧱 การทำ Water Curtain / Fire Barrier
• ช่องเปิดใหญ่ระหว่างโรงงาน / อาคารติดกัน
• ระหว่าง Tank farm → ป้องกัน heat radiation
• ช่องเปิดอาคารสูงที่เสี่ยงไฟลามจากด้านนอก
👉 เพราะ: ม่านน้ำจาก Deluge ช่วย ดูดซับรังสีความร้อน และลดการแพร่ลามไฟ
8. 🏢 อาคารพิเศษ
แม้ Deluge มักไม่ใช้ในอาคารทั่วไป แต่มีบางกรณี เช่น:
• โรงละคร/Stage (NFPA 80A) → ใช้ Water Curtain กันไฟบนเวที
• พื้นที่ Atrium ที่เชื่อมหลายอาคาร → ใช้ Deluge Curtain แยก compartment
• โรงภาพยนตร์เก่า (ยุคก่อน Clean Agent) → เคยใช้ Water Curtain แทน Fire Separation
✅ Key หลักการเลือกใช้
• เชื้อเพลิง = Class B (Flammable Liquid/Gas)
• ไฟลามเร็ว รุนแรง ต้องการน้ำ/โฟมทันที
• ยอมรับความเสียหายจากน้ำ/โฟมได้
• มีระบบตรวจจับเพลิงที่แม่นยำ (Flame / Heat Detector)
• มี Fire Pump & Tank รองรับปริมาณน้ำสูง
✨ สรุป:
พื้นที่ที่เหมาะกับ Deluge System ได้แก่ โรงกลั่น, Tank Farm, Hangar, Turbine, Transformer, Paint Booth, Conveyor, Jetty, Offshore platform, Water Curtain ระหว่างอาคาร รวมถึงพื้นที่พิเศษที่ไฟสามารถลามรวดเร็วรุนแรง หากไม่ฉีดพร้อมกันทุกหัวจะควบคุมไม่อยู่
หลักการทำงานของ Deluge System
1. ส่วนประกอบหลัก
• Deluge Valve → วาล์วควบคุมหลัก (ปกติปิดสนิท) กั้นน้ำไว้ที่ต้นทาง
• ท่อจ่ายน้ำ → เชื่อมกับหัวสปริงเกลอร์/หัวฉีดที่เป็น “Open Nozzle” (ไม่มีฟิวส์หรือ Bulb)
• ระบบตรวจจับเพลิง → Heat detector, Flame detector, Smoke detector หรือ Linear heat cable
• Fire Detection Panel / Release Control Panel → ประมวลผลสัญญาณจาก detector แล้วสั่งเปิดวาล์ว
• แหล่งน้ำและปั๊มดับเพลิง → ต้องมี capacity สูง เพราะ Deluge discharge ปริมาณมาก
2. ขั้นตอนการทำงาน
1. ภาวะปกติ
• Deluge Valve ปิดสนิท
• ท่อจ่ายน้ำเป็นท่อแห้ง (Dry) → ไม่มีน้ำค้างในท่อ
• หัว Sprinkler ทุกหัวเป็นแบบ “เปิด” รอรับน้ำ
2. ตรวจจับเพลิง
• Detector (Heat / Flame / Linear heat) ตรวจพบเพลิงไหม้
• ส่งสัญญาณไปยัง Fire Alarm & Release Control Panel
3. สั่งงานวาล์ว Deluge
• Panel สั่งเปิด Solenoid Valve → ระบายแรงดัน Pilot line
• Deluge Valve เปิดทันที → น้ำ/โฟมจาก Fire Pump / Water Tank ไหลเข้าสู่ท่อ
4. จ่ายน้ำพร้อมกันทุกหัว
• เพราะหัว Sprinkler เป็นแบบเปิด → น้ำ/โฟมพ่นออก “ทุกหัวพร้อมกัน”
• ครอบคลุมพื้นที่ทั้งหมดในโซน → สร้าง ฝนเทียม (Water Spray / Water Curtain) หรือ Foam Blanket ตามที่ออกแบบ
5. การควบคุมหลังทำงาน
• น้ำจะไหลต่อเนื่องจนกว่าจะ ปิดวาล์ว Deluge ด้วยมือ (manual reset)
• ไม่มีระบบปิดอัตโนมัติ → ต้องให้เจ้าหน้าที่ดับเพลิงเข้ามาควบคุม
3. โหมดการทำงาน (ตาม NFPA)
• Manual Release → เปิดวาล์วด้วยมือ (Pull Station / Manual release)
• Automatic Release → Detector สั่งเปิดวาล์วอัตโนมัติ
• Manual + Automatic → ใช้ร่วมกัน (พบได้บ่อยที่สุด)
