02/09/2026
/20…เข้าถึงหมอง่าย แล้วระบบดีจริงหรือ?
Rethinking Primary Care in a Health Workforce Shortage
“อยู่เมืองไทยดีตรงไปหาหมอง่าย”
หนึ่งในความภูมิใจที่เรามักพูดถึงเมื่อพูดถึงระบบสุขภาพของไทย
แต่ความง่ายนี้ดีกับใคร? และง่ายแล้วดีจริงหรือ?
การได้พบหมอเร็วอาจเป็นเรื่องดีสำหรับคนไข้หนึ่งคน แต่เมื่อผู้ป่วยจำนวนมากสามารถเข้าถึงแพทย์เฉพาะทางและโรงพยาบาลได้โดยตรง โดยไม่ต้องผ่านบริการสุขภาพปฐมภูมิ หรือ Primary Care ทั้งที่บางปัญหาสามารถดูแลได้ตั้งแต่ระดับนี้ ความง่ายนี้จึงอาจมาพร้อมกับต้นทุนอีกด้านของระบบ โดยเฉพาะในวันที่บุคลากรสุขภาพมีจำกัด ระบบอาจต้องใช้บุคลากรและทรัพยากรที่มีต้นทุนสูงเกินความจำเป็น และยิ่งเห็นชัดขึ้นเมื่อจำนวนบุคลากรสุขภาพไม่ได้เพิ่มขึ้นทันกับความต้องการ
กรณีโรงพยาบาลชายแดนเยอรมนี–สวิตเซอร์แลนด์ให้ภาพที่น่าคิด เมื่อพยาบาลบางส่วนย้ายไปทำงานในสวิตเซอร์แลนด์เพราะค่าแรงที่น่าดึงดูด โรงพยาบาลฝั่งเยอรมนีสูญเสียพยาบาลราว 12% ผู้ป่วยต่อพยาบาลเพิ่มขึ้น 10% โอกาสได้รับการผ่าตัดลดลง และอัตราการเสียชีวิตในโรงพยาบาลเพิ่มขึ้น 4.4% (Schlenker, 2024; Swissinfo, 2026) เรื่องนี้สะท้อนว่า เมื่อคนหายไปจากระบบ ผลกระทบไม่ได้เกิดกับบุคลากรเท่านั้น แต่ส่งต่อถึงคุณภาพและผลลัพธ์ของการรักษา
ย้อนกลับมาดูประเทศไทย กทม. มีบริการสุขภาพให้เลือกในการเข้าถึงโรงพยาบาลและแพทย์เฉพาะทางได้หลากหลาย แต่หลายพื้นที่นอกเมืองใหญ่ยังต้องเผชิญข้อจำกัดด้านบุคลากรและการเข้าถึงบริการ ความแตกต่างนี้ทำให้การจัดระบบ Primary Care ต้องคิดให้สอดคล้องกับบริบทของพื้นที่
บทความนี้ชวนมอง Primary Care ในมุมใหม่ ไม่ใช่ในฐานะ ด่านที่ทำให้คนไปหาหมอยากขึ้น แต่ในฐานะส่วนหนึ่งของการจัดบริการสุขภาพและจัดเส้นทางการดูแลให้เหมาะสมกับความต้องการของผู้ป่วยแต่ละคน ซึ่งมีความสำคัญไม่แพ้การเพิ่มจำนวนบุคลากร และอาจเป็นจิ๊กซอว์ชิ้นสำคัญในการทำให้ระบบสุขภาพรองรับความต้องการของผู้คนได้อย่างมีประสิทธิภาพและยั่งยืน
📄 อ่านรายละเอียดบทความฉบับเต็มได้ที่
👉 http://www.builtenviforhealth.info/th/blog-de.php?id=41
#ออกแบบเพื่อสุขภาวะ
