18/12/2025
THE SANCTUARY OF THE ANDAMAN
UNBUILT 2025 Competition, BUILDNER
[ For english traslation please scroll down ]
International Architecture Competition by Buildner
( https://architecturecompetitions.com/unbuilt2025/ )
THE SANCTUARY OF THE ANDAMAN ในงานประกวดแบบ UNBUILT 2025 ของ BUILDNER เป็นงานออกแบบที่ผมได้นำมาต่อยอดจากงาน PROPOSAL หนึ่งชิ้นที่เคยพัฒนามาก่อน และนำมาปรับใช้ใหม่ภายใต้บริบทของงานประกวด โดยในงานนี้เป็นงานออกแบบ LOBBY ของรีสรอต์แห่งหนึ่ง ก่อนจะอธิบายตัวงาน ผมขอเกริ่นถึงที่มาของแนวคิดสักเล็กน้อย ในช่วงระยะเวลาหนึ่ง ผมได้เดินทางแบคแพคไปยังพื้นที่ภาคใต้หลายครั้ง ประสบการณ์ที่เกิดขึ้นจากการเดินทางเหล่านั้นค่อย ๆ สะสมและกลายเป็นความเข้าใจต่อ “สถานที่” อย่างเป็นรูปธรรม ไม่ว่าจะเป็นการขึ้นเรือไปยังหมู่เกาะต่าง ๆ สัมผัสของทรายและทะเล เสียงและสายลม รวมถึงการรับรู้ถึงความเปลี่ยนแปลงของอุณหภูมิและบรรยากาศเฉพาะตัวของหมู่เกาะทะเลใต้ประสบการณ์เหล่านี้ไม่ได้ถูกนำมาใช้เป็นเพียงแรงบันดาลใจเชิงภาพ แต่ถูกแปลความและกลั่นกรองเป็นแนวคิดเชิงพื้นที่ ซึ่งกลายมาเป็นพื้นฐานของการออกแบบโครงการนี้
โดยงานประกวดแบบนี้ผมขอแบ่งออกเป็น 5 บทความ ได้แก่
1.SITE AND SAND DUNE
2.TECTONIC
3.EXPERICE AND RITUAL
4. SENSORY
5. WATER SYSTEM
บทที่ 1. SITE AND SAND DUNE
เมื่อผมได้เดินทางไปยังพื้นที่ของโครงการนี้ ซึ่งตั้งอยู่บริเวณอีกด้านหนึ่งของเกาะพีพี และสามารถเข้าถึงได้ทางเรือเท่านั้น ภาพแรกที่ปรากฏเมื่อเรือค่อย ๆ เข้าใกล้ชายฝั่ง คือทิวทัศน์ที่มีเอกลักษณ์อย่างชัดเจน ด้านหน้าคือทะเลสีฟ้ามรกต ขณะที่ด้านหลังถูกโอบล้อมด้วยผืนป่า และแนวเขาของเกาะพีพี
ในขณะนั้น ผมตัดสินใจได้อย่างชัดเจนว่า อาคารในโครงการนี้จำเป็นต้องเป็น “ส่วนหนึ่งของภูมิทัศน์” และหากเป็นไปได้ ควรจะหายไปจากสายตาให้มากที่สุด ผมไม่ต้องการให้อาคารกลายเป็นสิ่งที่รบกวนหรือทำลายทิวทัศน์อันงดงามของพื้นที่แห่งนี้
เมื่อได้ลงไปเดินสำรวจพื้นที่จริง พบว่าสันทรายบริเวณชายหาดมีระดับความสูงและความชันในระดับหนึ่ง ซึ่งมากพอที่จะซ่อนอาคารไว้ด้านหลังได้ ผมจึงเลือกใช้สันทรายเป็นองค์ประกอบหลักในการวางตำแหน่งอาคาร โดยฝังตัวอาคารไว้หลังแนวสันทรายตามสภาพภูมิประเทศเดิม
เมื่ออาคารถูกซ่อนไว้หลังสันทราย พบว่าสันทรายทำหน้าที่เป็นตัวกรองสภาพแวดล้อมจากภายนอกได้อย่างมีประสิทธิภาพ ช่วยลดความวุ่นวายและสร้างความสงบให้กับพื้นที่ภายใน ไม่ว่าจะเป็น
1. เสียงเครื่องยนต์จากเรือหัวโทง
2. แสงสะท้อนจากผิวน้ำทะเลในช่วงเวลากลางวัน ซึ่งมีความรุนแรงต่อสายตา
3. ลมร้อนที่พัดเข้ามาจากทะเล
ในขณะเดียวกัน จากมุมมองภายใน สันทรายยังทำหน้าที่ “คัดกรองทัศนียภาพ” โดยตัดภาพกิจกรรมบนชายหาด เช่น นักท่องเที่ยวที่อาบแดดหรือเรือที่จอดอยู่ด้านหน้าออกไป ทำให้การมองเห็นจากภายในสามารถเชื่อมต่อกับทะเลได้โดยตรง โดยไม่ถูกรบกวน กล่าวได้ว่าสันทรายทำหน้าที่เป็น Encloser ของสถาปัตยกรรมในเชิงพื้นที่อย่างชัดเจน
เนื่องจากการเข้าถึงพื้นที่ทั้งหมดเกิดขึ้นผ่านทางเรือเท่านั้น เรือหัวโทงซึ่งเป็นเรือพื้นถิ่นของภาคใต้ที่ถูกดัดแปลงมาใช้รับส่งผู้โดยสาร จึงกลายเป็นส่วนหนึ่งของประสบการณ์การเดินทาง อย่างไรก็ตาม ภายในเรือมีสภาพอากาศที่ร้อนและสว่างมาก จากหลังคาที่ทำจากพลาสติกไวนิล
ผมต้องการให้ช่วงเวลาที่ผู้ใช้งานก้าวออกจากเรือและเข้าสู่พื้นที่อาคาร เกิดความแตกต่างของอุณหภูมิและแสงอย่างชัดเจน
เรือ = ร้อนและสว่าง
พื้นที่ภายใน = เย็นและสลัว
สันทรายในโครงการนี้ไม่ได้ทำหน้าที่เพียงเป็นองค์ประกอบทางภูมิประเทศ แต่ถูกใช้เป็นเครื่องมือในการสร้างสภาพภูมิอากาศย่อย (Bioclimate) ให้กับอาคาร มวลของสันทรายช่วยลดความร้อนจากแสงแดดและลมร้อนจากทะเล ทำหน้าที่เป็น THERMAL BUFFER ที่ทำให้อุณหภูมิภายในมีความนิ่งและเย็นลงอย่างเป็นธรรมชาติ
บทที่ 2. TECTONIC
จากบทที่ 1 ที่กล่าวถึงบทบาทของ สันทราย ในฐานะ encloser ทางด้านหน้า บทนี้จะกล่าวถึง encloser อีกสองด้านของสถาปัตยกรรม ได้แก่ ด้านบนและด้านหลัง ซึ่งมีบทบาทสำคัญต่อการควบคุมสภาพแวดล้อมภายในอาคาร
จากแนวคิดในบทแรก เป้าหมายหลักของการออกแบบคือการทำให้พื้นที่ภายในมีความเย็นและสงบ เนื่องจากพื้นที่นี้ทำหน้าที่เป็น Lobby ซึ่งเป็นพื้นที่เปลี่ยนผ่านระหว่างภายนอกและภายใน องค์ประกอบที่มีผลต่อสภาวะความสบายมากที่สุดจึงเป็น หลังคา ทั้งในแง่ของความร้อน แสง และบรรยากาศโดยรวม
อย่างไรก็ตาม ประเด็นสำคัญของบทนี้ไม่ได้อยู่เพียงแค่รูปแบบทางสถาปัตยกรรม แต่รวมถึง วิธีการก่อสร้าง ด้วย เนื่องจากโครงการตั้งอยู่บนเกาะ ซึ่งมีต้นทุนด้านการขนส่งวัสดุค่อนข้างสูง ผมจึงตั้งคำถามตั้งแต่ต้นว่า จะสามารถพัฒนา tectonic ที่อาศัยวัสดุและภูมิปัญญาในพื้นที่ มาใช้เป็นโครงสร้างหลักของอาคารได้หรือไม่ โดยเป็นระบบก่อสร้างที่สามารถทำได้ง่าย ใช้แรงงานและวัสดุในพื้นที่เป็นหลัก เพื่อลดการพึ่งพาการขนส่งจากภายนอก
นอกจากเหตุผลด้านการก่อสร้างแล้ว การเลือกใช้วัสดุและแรงงานในพื้นที่ยังมีความหมายในอีกระดับหนึ่ง คือการช่วยเสริมสร้างโอกาสในการทำงานและกระตุ้นเศรษฐกิจในพื้นที่ควบคู่ไปกับการพัฒนาโครงการ
จากประสบการณ์การเดินทางท่องเที่ยวในหมู่เกาะภาคใต้ ทำให้ผมได้เรียนรู้ถึงวัฒนธรรมเฉพาะของพื้นที่ หนึ่งในนั้นคือ ชาวมอแกน ซึ่งเป็นกลุ่มชนพื้นถิ่นที่มีวิถีชีวิตผูกพันกับท้องทะเลอย่างลึกซึ้ง ครั้งหนึ่งผมได้เดินทางไปยังหมู่เกาะสุรินทร์ และพบว่าบนเกาะนั้นเต็มไปด้วยบ้านของชาวมอแกน ซึ่งเป็นบ้านยกสูง โครงสร้างทำจากไม้ที่หาได้ในพื้นที่ และมุงหลังคาด้วยใบจาก
เมื่อผมได้ขอเข้าไปภายในบ้านหลังหนึ่ง พบว่าอุณหภูมิภายในเย็นกว่าภายนอกอย่างชัดเจน ความเย็นดังกล่าวเกิดจากคุณสมบัติของหลังคาใบจากที่สามารถกันความร้อนได้ดี รวมถึงการระบายอากาศที่เกิดจากเปลือกอาคารซึ่งทำจากใบจากเช่นกัน ผมจึงนำแนวคิดนี้มาเป็นจุดตั้งต้นในการพัฒนาแบบ
อย่างไรก็ตาม ในระหว่างกระบวนการออกแบบ ผมพบว่าหลังคาใบจากมีข้อจำกัดบางประการที่ขัดกับแนวคิดหลักของโครงการ นั่นคือแนวคิดเรื่อง การซ่อนอาคาร ที่กล่าวไว้ในบทแรก ข้อจำกัดสำคัญคือหลังคาใบจากไม่สามารถทำให้มีความลาดชันต่ำได้ หากทำให้หลังคาลาดต่ำเกินไป จะส่งผลต่อประสิทธิภาพในการระบายน้ำฝน ซึ่งไม่เหมาะสมกับสภาพภูมิอากาศของพื้นที่
จากข้อจำกัดดังกล่าว ผมจึงค้นคว้าเพิ่มเติม และพบว่าสิ่งหนึ่งที่สามารถนำมาต่อยอดได้คือ เทคนิคการสร้างเรือของชาวมอแกน ดังที่ได้กล่าวไว้ก่อนหน้านี้ ชาวมอแกนมีวิถีชีวิตที่ผูกพันกับท้องทะเล และในอดีตเคยอาศัยอยู่บนเรือ โดยใช้ภูมิปัญญาดั้งเดิมในการสร้างเรือจากการนำไม้ท่อนขนาดเล็กมามัดรวมและรัดเข้าด้วยกันเป็นโครงสร้าง
เมื่อพิจารณาถึงคุณสมบัติของโครงสร้างดังกล่าว ผมเห็นว่าหาก tectonic นี้สามารถนำมาใช้สร้างเรือที่ลอยอยู่กลางทะเล และสามารถรับแรงกระแทกจากคลื่น รวมถึงอยู่ในสภาพแวดล้อมของน้ำตลอด 24 ชั่วโมงได้ โครงสร้างเดียวกันนี้ย่อมสามารถนำมาประยุกต์ใช้เป็นโครงสร้างหลังคาได้เช่นกัน เนื่องจากหลังคานั้นต้องเผชิญกับสภาพแวดล้อมที่เบากว่าเรืออย่างมาก
ผมจึงนำ tectonic ของการสร้างเรือมาพัฒนาเป็นระบบโครงสร้างหลังคา โดยออกแบบให้มีชั้นโครงสร้างที่สามารถสร้างความลาดเอียงต่ำ เพื่อสนับสนุนแนวคิดการซ่อนอาคาร และเสริมด้วยชั้นวัสดุใบจากในชั้นสุดท้าย ซึ่งมีคุณสมบัติในการกันความร้อนตามธรรมชาติ
เทคนิคนี้ถูกนำมาต่อยอดเป็นระบบหลังคาลาดต่ำ ทำให้หลังคาบาง เบา และกลืนไปกับบริบทได้อย่างแนบเนียน “เราเรียนรู้จากเรือที่ต้องลอยอยู่บนทะเล มาสร้างหลังคาที่ลอยเบาอยู่ในภูมิทัศน์”
นอกจากนี้ แนวคิด tectonic เดียวกันนี้ยังถูกนำไปใช้กับ encloser ในอีกด้านหนึ่งของอาคาร ซึ่งจะอธิบายรายละเอียดเพิ่มเติมในบทถัดไป
บทที่ 3.EXPERICE SND RITUAL
จากที่ผมได้เกริ่นไว้ก่อนหน้า ว่าผมได้รับประสบการณ์จากการเดินทางท่องเที่ยวในหมู่เกาะภาคใต้อย่างต่อเนื่อง สิ่งแรกที่ทำให้หมู่เกาะภาคใต้มีประสบการณ์ที่แตกต่างจากพื้นที่อื่นอย่างชัดเจน แน่นอนคือ “ทะเล” อย่างไรก็ตาม สิ่งที่ผมสนใจควบคู่ไปกับความเป็นทะเลนั้น คือ ประสบการณ์ของการเดินทาง ที่นำพาผู้ใช้งานเข้าสู่สถานที่
ในการเดินทางไปยังหมู่เกาะภาคใต้ นอกจากการเดินทางด้วยรถยนต์หรือเครื่องบินแล้ว อีกหนึ่งวิธีการเดินทางที่หลีกเลี่ยงไม่ได้คือ เรือ โดยเฉพาะในบางเกาะหรือบางชายหาด ซึ่งจำเป็นต้องใช้เรือพื้นถิ่นเท่านั้น การเดินทางด้วยเรือจึงกลายเป็นจุดเริ่มต้นของประสบการณ์ ก่อนการเข้าถึงพื้นที่ของอาคาร
ในบทก่อนหน้า เราได้กล่าวถึงประเด็นเรื่องความร้อนและความเย็นไปแล้ว บทนี้จึงมุ่งเน้นไปที่ การเข้าถึง (Arrival) พื้นที่ตั้งของโครงการนี้ไม่มีท่าเรือ ทำให้ผู้มาเยือนทุกคนต้องลงจากเรือบริเวณทะเลตื้นริมหาด และเดินเข้าสู่พื้นที่ด้วยตนเอง กระบวนการนี้ทำให้ทุกคนต้องเปียกน้ำ และเมื่อร่างกายเปียก นั่นหมายความว่าทุกคนต้องถอดรองเท้าและเดินลุยน้ำเข้ามา
เมื่อเดินต่อไปบนชายหาด ผู้ใช้งานจะพบกับทรายแห้ง ซึ่งส่งผลให้
1. ทรายติดไปกับเท้าและขาเกือบทุกส่วน
2. ความร้อนของทรายทำให้เกิดความไม่สบายเมื่อเดินด้วยเท้าเปล่า
เมื่อทรายเริ่มติดตามร่างกาย ความรู้สึกรำคาญจึงเกิดขึ้นตามธรรมชาติ ในบริบทของรีสอร์ตทั่วไป หรือในวัฒนธรรมไทย มักจะมีพื้นที่สำหรับล้างเท้าก่อนเข้าสู่อาคาร เมื่อผมได้ศึกษาข้อมูลเพิ่มเติม พบว่าการล้างเท้าไม่ได้ทำหน้าที่เพียงกำจัดสิ่งสกปรกหรือทรายที่ติดมาเท่านั้น แต่ยังสร้างความรู้สึกสดชื่นจากน้ำที่มีอุณหภูมิเย็น และยังเป็นส่วนหนึ่งของวัฒนธรรมในการต้อนรับแขกอีกด้วย
ผมจึงนำแนวคิดนี้มาพัฒนา โดยนำน้ำมาใช้ในพื้นที่ ไม่ใช่เพียงในฐานะองค์ประกอบใดองค์ประกอบหนึ่ง แต่พัฒนาน้ำให้กลายเป็น ส่วนหนึ่งของ space โดยตรง
ทุกสิ่งที่เกิดขึ้นตั้งแต่การขึ้นจากเรือ ความเปียกชื้น ทรายที่ติดตามร่างกาย ไปจนถึงการล้างเท้า ล้วนเป็นส่วนหนึ่งของ “พิธีกรรมแรก” ที่ทำหน้าที่เตรียมทั้งร่างกายและจิตใจก่อนเข้าสู่พื้นที่ภายใน ความเปียกและทรายที่ติดตามเท้าไม่ถูกมองว่าเป็นความไม่สะดวก แต่กลับถูกใช้เป็นสะพานเชื่อมไปสู่บ่อน้ำขนาดใหญ่ในพื้นที่ล็อบบี้ ซึ่งทำหน้าที่เป็นพื้นที่ล้างเท้าและชำระล้าง เป็นจุดเปลี่ยนผ่านจากโลกภายนอกสู่ความสงบภายในอาคาร เมื่อถามว่าทำไมต้องมีพิธีกรรม เพราะร่างกายของผู้ใช้งานได้เริ่มพิธีกรรมนี้ไปแล้วตั้งแต่วินาทีที่ลงจากเรือสถาปัตยกรรมเพียงแค่รับช่วงต่อ และทำให้มันมีความหมาย
พื้นที่ดังกล่าวสร้างความตัดกันอย่างชัดเจนผ่าน สัมผัส อุณหภูมิ และวัสดุ ระหว่างความร้อนจัดของภายนอกกับความเย็นสบายภายใน ระหว่างความหยาบของทรายกับความนุ่มนวลของน้ำ
สรุปได้ว่า การนำน้ำเข้ามาเป็นส่วนหนึ่งของ space ช่วยสร้าง ประสบการณ์เชิงประสาทสัมผัส ในหลายมิติ ได้แก่
1. น้ำสร้างอุณหภูมิเฉพาะในพื้นที่จากกระบวนการระเหย
2. น้ำสร้างความแตกต่างของอุณหภูมิและสัมผัสระหว่างภายนอกและภายใน
3. น้ำก่อให้เกิดปรากฏการณ์ทางสายตา เมื่อแสงส่องกระทบผิวน้ำ เกิดเป็นประกายน้ำและแสงสะท้อนอ่อน ๆ ปกคลุมทั่วพื้นที่
4. น้ำสร้างเสียงจากการเคลื่อนไหวของผู้ใช้งาน ทำให้เกิดการมีส่วนร่วมระหว่างคนกับพื้นที่
5. น้ำทำหน้าที่ชำระล้างทรายที่ติดมาจากภายนอก
6. น้ำสร้างพิธีกรรมและวัฒนธรรมภายในพื้นที่
บทที่ 4.SENSORY
จากบทก่อนหน้า เราได้กล่าวถึงบทบาทของ น้ำ ในฐานะส่วนหนึ่งของพิธีกรรมและการเปลี่ยนผ่านของพื้นที่ ในบทนี้จะกล่าวต่อถึงบทบาทของน้ำในมิติของ ประสบการณ์เชิงประสาทสัมผัส (Sensory) โดยในบทก่อนหน้า น้ำได้ทำงานผ่านสัมผัส อุณหภูมิ และเสียง ส่วนในบทนี้จะขยายไปยังประสาทสัมผัสด้าน กลิ่นและรสชาติ
ในวัฒนธรรมไทย รวมถึงในโรงแรมหรือรีสอร์ตแบบไทย พิธีกรรมหนึ่งที่พบเห็นได้ทั่วไปในการต้อนรับแขก คือ การเสิร์ฟน้ำดื่ม เมื่อเดินทางไปยังบ้านของใครสักคน เจ้าของบ้านมักจะเตรียมน้ำดื่มมาให้แขกดื่มเสมอ แนวคิดนี้จึงถูกนำมาพัฒนาและต่อยอดในโครงการนี้
เมื่อผู้ใช้งานเดินเข้าสู่โถงภายในอาคาร จุดกึ่งกลางของโถงจะปรากฏ หม้อน้ำขนาดใหญ่ ซึ่งทำหน้าที่เป็นหม้อต้มน้ำสมุนไพรไทยและน้ำมะพร้าว วัตถุดิบที่พบได้ทั่วไปในพื้นที่ภาคใต้ การมีหม้อต้มขนาดใหญ่เช่นนี้ก่อให้เกิดกลิ่นที่ค่อย ๆ ปกคลุมพื้นที่ และเมื่อผู้ใช้งานเคลื่อนเข้าใกล้ศูนย์กลาง ความหนาแน่นของกลิ่นจะยิ่งชัดเจนมากขึ้น กล่าวได้ว่าหม้อต้มนี้ทำหน้าที่เป็น Hearth ของระบบพื้นที่ เป็นศูนย์กลางทั้งในเชิงการรับรู้และการใช้งาน
นอกจากกลิ่นแล้ว หม้อต้มยังส่งผลต่อ อุณหภูมิของพื้นที่ จากกระบวนการต้ม ซึ่งช่วยเสริมบรรยากาศของพื้นที่ในอีกระดับหนึ่ง จริงอยู่ที่ประสาทสัมผัสด้านกลิ่นมีความเชื่อมโยงกับรสชาติ ตัวอย่างเช่น เมื่อเราเดินผ่านร้านอาหารและได้กลิ่นอาหารที่กำลังปรุง เรามักจะสามารถจินตนาการถึงรสชาติจากกลิ่นนั้นได้
อย่างไรก็ตาม จากการทดลองด้านกลิ่นที่ผมเคยทำในงาน Bangkok Design Week ซึ่งเป็นการทดลองเกี่ยวกับความสัมพันธ์ระหว่างกลิ่นและรสชาติ พบว่าการรับรู้ดังกล่าวสามารถทำงานได้ดีกับกลุ่มคนที่มีประสบการณ์ร่วมทางวัฒนธรรม เช่น คนไทยที่คุ้นเคยกับกลิ่นนั้น ๆ เท่านั้น เมื่อผู้เข้าชมที่เป็นชาวต่างชาติเข้ามาใน pavilion ผลการทดลองกลับพบว่าพวกเขาไม่สามารถเชื่อมโยงกลิ่นกับรสชาติได้อย่างชัดเจน
ด้วยเหตุนี้ ในบริบทของโครงการซึ่งเป็นรีสอร์ตที่มีผู้ใช้งานทั้งชาวไทยและชาวต่างชาติ กลิ่นเพียงอย่างเดียวจึงไม่เพียงพอ วิธีการที่ชัดเจนที่สุดในการรับรู้รสชาติ คือ การตักดื่ม ผมจึงวางผังอาคารให้แนวการเคลื่อนไหวของผู้ใช้งานพุ่งเข้าสู่แท่นดังกล่าว เพื่อทำงานร่วมกับความหนาแน่นของกลิ่น ที่ค่อย ๆ เชิญชวนให้ผู้ใช้งานเข้าไปตักดื่มด้วยตนเอง
ในช่วงเวลากลางวัน แท่นนี้ทำหน้าที่เป็น ศูนย์กลางของพิธีกรรมในการต้อนรับ อย่างชัดเจน อย่างไรก็ตาม ในช่วงเวลากลางคืน บทบาทของพื้นที่ส่วนนี้เปลี่ยนไป เนื่องจากการเดินทางทางเรือจะมีเป็นรอบ ๆ และรอบสุดท้ายอยู่ในช่วงเวลาประมาณ 18.00 น. นั่นหมายความว่าหน้าที่ของพิธีกรรมในการต้อนรับได้สิ้นสุดลง ผมจึงตั้งคำถามต่อว่า พื้นที่นี้สามารถทำหน้าที่อะไรได้อีกในช่วงเวลาที่ไม่มีการใช้งานดังกล่าว
จากประสบการณ์การเดินทางแบบแบคแพค ทำให้ผมได้เห็นทั้งจากมุมมองของคนไทยและชาวต่างชาติว่า แม้เกาะพีพีจะขึ้นชื่อเรื่องความสงบและธรรมชาติ แต่ในช่วงเวลากลางคืน เกาะแห่งนี้ก็เป็นที่รู้จักในอีกด้านหนึ่ง คือ วัฒนธรรมปาร์ตี้ โดยเฉพาะกิจกรรมในคืนพระจันทร์เต็มดวง ซึ่งรู้จักกันในชื่อ Full Moon Party
เมื่อพิธีกรรมในการต้อนรับสิ้นสุดลง แท่นเดียวกันนี้จึงสามารถแปลงบทบาทเป็น แท่นบูชาดนตรี ในขณะที่บ่อน้ำเปลี่ยนสถานะจากพื้นที่พิธีกรรม เป็น “กระจกสะท้อนแสงแห่งความรื่นรมย์” ที่สะท้อนแสงไฟ เสียงดนตรี และการเคลื่อนไหวของผู้คน ทำให้ผู้พักอาศัยสามารถซึมซับพลังชีวิตของเกาะพีพีได้อย่างเต็มเปี่ยม ทั้งในมิติของความมีชีวิตชีวาและความสงบ ซึ่งเป็นสองด้านที่ดำรงอยู่ควบคู่กันของเกาะแห่งนี้
บทที่ 5. WATER SYSTEM
ในบทนี้จะกล่าวถึง ระบบการจัดการน้ำภายในพื้นที่ เนื่องจากพื้นที่ล็อบบี้ของโครงการมีบ่อน้ำขนาดใหญ่ ผมจึงตั้งใจให้การใช้น้ำในอาคารนี้เกิดขึ้นอย่างมีประสิทธิภาพ และใช้ทรัพยากรน้ำให้น้อยที่สุด
น้ำเป็นทรัพยากรที่มีความสำคัญอย่างยิ่งสำหรับเกาะพีพี โดยเฉพาะในช่วงฤดูร้อน ซึ่งในบางปี แหล่งกักเก็บน้ำหลักของเกาะแทบจะแห้งลงจนไม่สามารถใช้งานได้ ส่งผลให้โรงแรมและรีสอร์ตหลายแห่งจำเป็นต้องสั่งซื้อน้ำจากพื้นที่ใกล้เคียง ในทางกลับกัน ช่วงฤดูฝนกลับมีปริมาณฝนที่ตกลงมาอย่างหนัก ผมจึงมองว่าสภาพความสุดโต่งของฤดูกาลนี้เอง คือจุดตั้งต้นของการออกแบบระบบจัดการน้ำในโครงการ
ผมพัฒนาให้อาคารสามารถ กักเก็บน้ำฝนมาใช้งาน และลดการพึ่งพาทรัพยากรน้ำจากภายนอกให้มากที่สุด ในช่วงฤดูฝน หลังคาจะทำหน้าที่รวบรวมน้ำฝนและนำน้ำไหลผ่านแนวกำแพง ซึ่งถูกออกแบบให้เป็น ชั้นกรองจากหิน ดิน และทราย ก่อนที่น้ำจะถูกเก็บไว้ในระบบกักเก็บใต้พื้นที่อาคาร
แนวกำแพงดังกล่าวพัฒนาต่อยอดมาจาก tectonic ที่กล่าวถึงในบทก่อนหน้า โดยไม่ได้ทำหน้าที่เป็นเพียงองค์ประกอบทางโครงสร้าง แต่เป็นส่วนหนึ่งของระบบสิ่งแวดล้อมของอาคาร นอกจากการกรองน้ำฝนแล้ว แนวกำแพงนี้ยังมีบางส่วนที่ถูกออกแบบให้สามารถรับน้ำจากพื้นที่ล็อบบี้ เพื่อนำมากรองและหมุนเวียนกลับมาใช้ใหม่ภายในระบบ
ในกระบวนการกรอง น้ำจะซึมผ่านชั้นวัสดุของกำแพง ซึ่งก่อให้เกิด ไอเย็นจากการระเหยของน้ำ ที่ค่อย ๆ แผ่ออกมาสู่พื้นที่โดยรอบ ช่วยลดอุณหภูมิภายในพื้นที่ล็อบบี้อย่างเป็นธรรมชาติ ควบคู่ไปกับการควบคุมสภาพภูมิอากาศย่อยของอาคาร
นอกจากนี้ การที่น้ำไหลและหยดผ่านชั้นหินของกำแพง ยังสร้าง เสียงของน้ำที่กระทบวัสดุธรรมชาติ ซึ่งกลายเป็นอีกหนึ่งองค์ประกอบด้านเสียงที่ช่วยเสริมบรรยากาศของพื้นที่ ให้สอดคล้องกับบริบทของธรรมชาติรอบเกาะพีพี
THE SANCTUARY OF THE ANDAMAN, submitted to the UNBUILT 2025 competition by BUILDNER, is a design developed by extending a previous proposal project and reinterpreting it within the framework of a design competition. The project focuses on the design of a resort lobby.
Before explaining the architectural proposal itself, I would like to briefly outline the origin of the concept. Over a period of time, I traveled repeatedly through the southern regions of Thailand as a backpacker. The experiences accumulated through these journeys gradually formed a concrete understanding of place—from traveling by boat to different islands, to the tactile experience of sand and sea, the sound of wind and waves, and the bodily perception of temperature and atmosphere unique to the southern islands. These experiences were not used merely as visual inspiration, but were interpreted and distilled into spatial concepts, which became the foundation of this architectural project.
This competition entry is structured into five chapters:
1. SITE AND SAND DUNE
2. TECTONIC
3. EXPERIENCE AND RITUAL
4. SENSORY
5. WATER SYSTEM
Chapter 1: SITE AND SAND DUNE
When I traveled to the project site, located on the opposite side of Phi Phi Island, it became immediately clear that the site could only be accessed by boat. As the boat gradually approached the shoreline, the first image that appeared was a highly distinctive landscape: emerald-blue seawater in the foreground, backed by dense forest and the mountainous terrain of Phi Phi Island.
At that moment, I made a clear decision that the architecture should become part of the landscape, and if possible, disappear from sight as much as it could. I did not want the building to interrupt or damage the existing scenic beauty of the site.
Upon walking and surveying the site, I discovered that the natural sand dune along the beach had sufficient height and slope to conceal the building behind it. I therefore chose to use the sand dune as a primary element in positioning the architecture, embedding the building behind the dune in accordance with the existing topography.
Once the building was hidden behind the sand dune, the dune itself proved to be an effective environmental filter, reducing external disturbances and creating a sense of calm within the interior space. These disturbances include:
1. The sound of engines from traditional long-tail boats
2. Intense glare from sunlight reflected off the sea surface during the daytime
3. Hot winds blowing inland from the sea
At the same time, from the interior perspective, the sand dune functions as a visual filter, eliminating views of beach activities such as sunbathing tourists or anchored boats. This allows the interior to maintain a direct visual connection to the sea without distraction. In this sense, the sand dune clearly acts as a spatial encloser for the architecture.
Because access to the site is exclusively by boat, the long-tail boat, a traditional southern Thai vessel adapted for passenger transport, becomes an integral part of the journey experience. However, the interior of the boat is extremely hot and bright due to its vinyl-plastic roofing.
I wanted the moment when users step off the boat and enter the building to produce a clear contrast in temperature and light:
Boat = hot and bright
Interior space = cool and dim
In this project, the sand dune does not function merely as a geographical feature, but as a tool for creating a bioclimate for the building. The mass of the dune reduces heat from solar radiation and hot sea winds, acting as a thermal buffer that stabilizes and naturally cools the interior environment.
Chapter 2: TECTONIC
Following Chapter 1, which discussed the sand dune as a frontal encloser, this chapter focuses on the remaining two enclosers of the architecture: the roof and the rear enclosure, both of which play critical roles in environmental control.
Based on the initial concept, the primary goal of the design is to create a cool and calm interior environment. Since the space functions as a lobby, a transitional zone between exterior and interior, the architectural element with the greatest impact on thermal comfort is the roof, in terms of heat, light, and overall atmosphere.
However, the key issue in this chapter is not solely architectural form, but also construction methodology. Because the project is located on an island, transportation costs for materials are extremely high. From the outset, I questioned whether it would be possible to develop a tectonic system based on locally available materials and indigenous knowledge, forming the primary structural system of the building. Such a system would allow for simple construction using local labor and materials, significantly reducing reliance on external transportation.
Beyond construction efficiency, the use of local materials and labor also contributes to job creation and supports the local economy alongside the architectural development.
Through my travels across southern islands, I encountered specific regional cultures, one of which is the Moken people, an indigenous group with a deeply rooted relationship to the sea. During a visit to the Surin Islands, I observed many Moken houses—elevated structures built from locally sourced wood and roofed with nipa palm leaves.
After being invited inside one of these houses, I noticed that the interior temperature was significantly cooler than outside. This cooling effect resulted from the insulating properties of the nipa palm roof, as well as natural ventilation through the building envelope made of the same material. This observation became a starting point for developing the design.
However, during the design process, I identified limitations in the nipa palm roof system that conflicted with the core concept of concealing the building, as described in Chapter 1. The primary limitation is that nipa palm roofing cannot be constructed with a low slope, as insufficient slope would prevent effective rainwater drainage, making it unsuitable for the local climate.
This limitation led me to further research, where I discovered the traditional boat-building techniques of the Moken people. Historically, the Moken lived on boats constructed using indigenous knowledge, binding small timber elements together to form flexible yet resilient structures.
Considering the performance of these structures—capable of floating at sea, withstanding wave impact, and remaining in constant contact with water—I realized that the same tectonic logic could be adapted for architectural use. Since a roof is exposed to far less environmental stress than a boat, this tectonic system could be effectively reinterpreted as a roofing structure.
I therefore developed the roof system using Moken boat-building tectonics, allowing for a low-sloped roof that supports the concept of concealing the building. A final layer of nipa palm material is added for thermal insulation. The resulting roof is thin, lightweight, and visually integrated into the surrounding landscape.
“We learn from boats that must float on the sea to create a roof that floats lightly within the landscape.”
This same tectonic logic is also applied to another architectural encloser, which will be explained in the following chapter.
Chapter 3: EXPERIENCE AND RITUAL
As mentioned earlier, my repeated journeys through southern Thailand shaped a deep understanding of the region. While the sea is the most defining characteristic of these islands, I became equally interested in the experience of arrival—the journey itself.
Besides cars and airplanes, boats are an unavoidable mode of transportation in the southern islands, particularly for beaches and islands accessible only by local vessels. This boat journey marks the beginning of the architectural experience.
Having already discussed thermal contrasts, this chapter focuses on arrival. The site has no pier, requiring visitors to disembark directly into shallow seawater and walk ashore. As a result, everyone arrives wet, barefoot, and covered with sand.
Walking across dry sand results in:
1. Sand adhering to the feet and legs
2. Discomfort caused by hot sand on bare skin
In Thai culture and resort contexts, foot-washing areas are commonly provided before entering buildings. Further research revealed that foot washing not only removes sand but also provides refreshment through cool water, forming part of a traditional welcoming ritual.
Thus, water was not introduced as a decorative element, but integrated as a core spatial component. Every step—from disembarking, getting wet, walking on sand, to washing one’s feet—becomes part of the first ritual, preparing both body and mind before entering the building.
The wetness and sand are not treated as inconveniences, but as transitional conditions leading to a large water basin in the lobby—a cleansing space marking the threshold between the external world and interior calm.
This transition is emphasized through contrasts in texture, temperature, and material: heat versus coolness, rough sand versus smooth water.
Water contributes to multiple sensory experiences:
1. Microclimatic cooling through evaporation
2. Thermal and tactile contrast
3. Visual phenomena from light reflecting on water
4. Sound generated by movement through water
5. Cleansing of sand from the body
6. Formation of ritual and cultural practice
Chapter 4: SENSORY
While previous chapters focused on touch, temperature, and sound, this chapter expands into smell and taste.
In Thai culture and hospitality, offering drinking water is a common welcoming ritual. Upon entering the lobby, a large pot sits at the center, containing Thai herbal drinks and coconut water—ingredients commonly found in the southern region.
As the pot simmers, scent gradually fills the space, becoming more concentrated toward the center. The pot functions as the hearth of the spatial system. Heat from boiling also contributes to thermal conditions.
Although smell can suggest taste, experiments conducted during Bangkok Design Week revealed that scent-to-taste associations work primarily for those with shared cultural memory—mainly Thai participants. International visitors did not perceive taste from scent alone.
Therefore, the only universal way to experience taste is through drinking. Circulation is oriented toward the hearth, where scent density invites users to approach and participate.
During the day, the hearth serves as the center of welcoming rituals. At night, after the final boat arrival around 18:00, the ritual ends. Drawing from backpacking experiences and local culture, I recognized Phi Phi’s dual identity—tranquil by day, vibrant by night, especially during Full Moon Parties.
At night, the hearth transforms into a musical altar, while the water basin becomes a reflective surface of celebration, amplifying light, sound, and movement—allowing guests to absorb the island’s full vitality.
Chapter 5: WATER SYSTEM
This chapter addresses water management. Given the large water basin in the lobby, minimizing water consumption is essential.
Water is critically scarce on Phi Phi Island during dry seasons, with reservoirs nearly empty in some years, forcing resorts to import water. Conversely, rainfall is extremely heavy during the monsoon season. This seasonal extremity became the basis for designing a rainwater harvesting system.
During the rainy season, roof surfaces collect rainwater, which flows through walls designed as filtration layers of stone, soil, and sand, before being stored beneath the building. These walls derive from the previously discussed tectonic system and serve as both structural and environmental components.
Filtered water from the lobby is also recirculated through the same system. As water seeps through the wall, evaporative cooling generates cool air, lowering interior temperatures naturally.
Additionally, water dripping through stone layers produces subtle natural sounds, enriching the acoustic environment and reinforcing the building’s connection to its island context.
![THE SANCTUARY OF THE ANDAMANUNBUILT 2025 Competition, BUILDNER[ For english traslation please scroll down ]International...](https://img4.glonstruct.com/341/416/862442053414168.jpg)
