26/03/2026
Koncepcja Teatru Współczesnego w Szczecinie P2PA & LAN Architecture!
Szczecin to miasto ukształtowane przez wodę, perspektywę i monumentalność.
Tarasy Wałów Chrobrego nie są jedynie założeniem architektoniczno-urbanistycznym, lecz w głównej mierze stanowią scenę dla krajobrazu Odry. Kształtują widok, organizują horyzont i ustanawiają precyzyjną relację między miastem a wodą. Miejsce, w którym powstać ma Teatr Współczesny, wpisuje się w tę napiętą relację – między monumentalnym dziedzictwem, historią portu i współczesną transformacją Łasztowni.
W tym kontekście wyzwaniem nie jest wprowadzenie kolejnego spektakularnego obiektu, ale interwencja w już złożoną strukturę miejską bez naruszania jej równowagi. Jak napisał Aldo Rossi, „miasto jest miejscem zbiorowej pamięci”. Projekt nie naśladuje tej pamięci ani nie konkuruje z nią, ale dodaje współczesną warstwę, która może rozszerzyć logikę miejsca.
Propozycja ukształtowania budynku jest świadomie klarowna. Obiekt wpisuje się w horyzontalną ciągłość nabrzeża. Jego zwarta, warstwowa bryła towarzyszy istniejącej linii urbanistycznej i respektuje osie widokowe w kierunku Zamku Książąt Pomorskich i rzeki. Ta powściągliwość nie oznacza braku wyrazu — jest świadomie przyjętą postawą projektową. W miejscu o tak silnie ukształtowanej strukturze urbanistycznej nadrzędna staje się precyzja kompozycji miejskiej, a nie autonomiczny gest formalny. Teatr staje się nową warstwą bulwaru – wielowątkowym przekrojem miasta.
Projekt wychodzi od realiów programu funkcjonalnego. Współczesny teatr wymaga rozbudowanego zaplecza logistycznego. Na poziomie parteru ta konieczność grozi wyeliminowaniem możliwości ukształtowania znaczącej przestrzeni publicznej. Zamiast akceptować to ograniczenie, projekt przekształca je w swoją podstawową zasadę: teatr staje się wertykalną sekwencją placów publicznych. Przestrzeń publiczna nie zostaje zredukowana - ulega intensyfikacji i zwielokrotnieniu.
Budynek kształtują trzy place publiczne.
Plac Nabrzeżny, na poziomie terenu, pozostaje otwarty i liniowy, w bezpośrednim powiązaniu z wodą. Teatr rozpoczyna się w obrębie istniejącej przestrzeni publicznej. Wszystkie sale dostępne są z tego poziomu, zgodnie z wymogami programu funkcjonalnego. Aktywny parter sprawia, że obiekt uczestniczy w codziennym życiu, niezależnie od przedstawień.
Plac Balkonowy, na wysokości +7,50 m, koresponduje z górą widowni Dużej Sceny. W czasie antraktu widzowie nie wycofują się do zamkniętego foyer, lecz wychodzą na zawieszoną nad miastem i rzeką platformę widokową. Restauracja i bar w naturalny sposób zlokalizowane zostały na tym poziomie. Powstaje przestrzeń spotkania i obserwacji — przedłużenie bulwaru w pionie.
Plac Górny, na wysokości +15,00 m, na poziomie Sali Edukacyjno-Społecznej oraz dachu Dużej Sceny, kształtuje nowy miejski belweder. Gdy Sala otwiera się na zewnątrz, taras przekształca się w publiczną widownię. Miasto staje się tłem, a rzeka — głębią sceny. Jak pisał Peter Brook: „Mogę wziąć dowolną pustą przestrzeń i nazwać ją nagą sceną”. Tutaj sama przestrzeń publiczna staje się potencjalną sceną.
Ta wertykalna sekwencja trzech placów rozwija głęboko zakorzenioną w Szczecinie myśl urbanistyczną. Historyczne tarasy Wałów Chrobrego ustanowiły już wcześniej stopniowaną relację pomiędzy poziomem terenu, belwederem i horyzontem. Projekt kształtuje współczesną reinterpretację: architekturę, w której wznoszenie generuje miejsce, a każdy poziom staje się celem.
Zespół
Benoit Jallon, Umberto Napolitano, Bianca Balzini, Łukasz Kaczmarek, Jakub Kozaczenko, Jakub Podgórski, Maciej Popławski, Achille Nouazé (współpraca w zakresie technologii teatralnej)
