13/08/2026
Ciekawym i wciąż zbyt mało znanym przykładem takiego myślenia są Casas Bioclimáticas ITER na Teneryfie. Projekt rozpoczął się w 1995 roku od międzynarodowego konkursu architektonicznego. Spośród 397 zgłoszeń wybrano 25 koncepcji, a ostatecznie zrealizowano 24 różne domy. Nie powstało więc osiedle podporządkowane jednej estetyce, lecz pełnowymiarowe laboratorium pozwalające porównywać odmienne odpowiedzi architektury na te same warunki słońca, wiatru, wilgotności i ukształtowania terenu.
W poszczególnych domach testowano między innymi odpowiednią orientację bryły, zewnętrzne osłony przeciwsłoneczne, wentylację krzyżową, efekt kominowy, wieże wiatrowe, dziedzińce, chłodzenie nocne, wysoką bezwładność cieplną przegród, częściowe zagłębienie budynku, przewody powietrzne prowadzone pod ziemią oraz wykorzystanie roślinności do zacieniania i chłodzenia mikroklimatu. Projekt integrował także energię fotowoltaiczną, wiatrową i chłodzenia mikroklimatu. Projekt integrował także energię fotowoltaiczną, wiatrową i solarną, odsalanie wody oraz oczyszczanie ścieków z przeznaczeniem do ponownego wykorzystania przy nawadnianiu.
Najbardziej interesujące jest jednak to, że domy nie pozostały zamkniętymi prototypami. Udostępniono je gościom, którzy podczas pobytu stają się uczestnikami rzeczywistego living labu. Czujniki rejestrują między innymi temperaturę powietrza i powierzchni, wilgotność, przepływ powietrza oraz zużycie energii, a dane techniczne są zestawiane z oceną komfortu mieszkańców. Dzięki temu badany jest nie tylko budynek, lecz także relacja między jego rozwiązaniami a sposobem, w jaki człowiek z nich korzysta.
Monitoring pokazał również, że architektura pasywna nie działa automatycznie i niezależnie od użytkownika. W najcieplejszych okresach skuteczność domu zależała między innymi od zamknięcia osłon przeciwsłonecznych, uruchomienia wentylacji krzyżowej i właściwego używania kominów wiatrowych. Budynek i mieszkaniec tworzą więc jeden układ regulacyjny — oparty na informacji, możliwości wyboru i świadomej reakcji na zmieniające się warunki.