Agroforestry Service Nepal

Agroforestry Service Nepal Agro-forestry Service Nepal is a seed selling unit of Nepal Agroforestry Seed Center formerly NAFSCOL

Herbal | Forestry | Ornamentals | Fodders | Forages | Bioengineering Seed & Plants
जडिबुटी | वन | सजावट | डालेघाँस | भुइघाँस | बायाे इन्जिनियरिङ | बीउ तथा विरुवाहरु ।

नागपञ्चमीको हार्दिक मंगलमय शुभकामना
17/08/2026

नागपञ्चमीको हार्दिक मंगलमय शुभकामना

विद्यालयमा रोपिएका बिरुवा, भविष्यका लागि रोपिएको आज सिन्धुपाल्चोक, इन्द्रावती गाउँपालिका–५ स्थित श्री ऐसेलुखर्क माध्यमिक...
16/08/2026

विद्यालयमा रोपिएका बिरुवा, भविष्यका लागि रोपिएको
आज सिन्धुपाल्चोक, इन्द्रावती गाउँपालिका–५ स्थित श्री ऐसेलुखर्क माध्यमिक विद्यालयको आफ्नै जग्गामा विभिन्न फलफूल तथा बहुउपयोगी प्रजातिका २०० वटा बिरुवा रोपण गरिएको छ।
कागती, एभोकाडो, बडहरलगायतका बिरुवा रोपिएको यो कार्यक्रम केवल बिरुवा रोप्ने कार्यक्रम होइन—यो विद्यालयको आँगनमा भविष्य रोप्ने, विद्यार्थीको मनमा प्रकृतिप्रतिको प्रेम रोप्ने र भावी पुस्तालाई हरियाली हस्तान्तरण गर्ने अभियान हो।
कार्यक्रममा वडा नं. ५ का वडा अध्यक्ष शशिनाथ आचार्य, अभयानन्द बहुमुखी क्याम्पसका भवनाथ आचार्य, विद्यालयका पुराना शिक्षक कुञ्जरमणि भट्टराई, शिक्षक परिवार, विद्यालय व्यवस्थापन समिति, कक्षा ९–१२का प्राविधिक धारका विद्यार्थी तथा अन्य सरोकारवालाको उल्लेखनीय उपस्थिति रहेको थियो।
बिरुवा सहयोगी तोयानाथ घिमिरे तथा नेपाल कृषिवन बीउ बिजन केन्द्र, कोटेश्वरका निर्देशक राम प्रसाद गौतमको समन्वयमा बिरुवा रोपण सम्पन्न भयो। बिरुवा किन, कसरी, कहिले रोप्ने र यसको संरक्षण किन आवश्यक छ भन्ने विषयमा राम प्रसाद गौतम, प्रतिनिधि तथा प्रवीण भट्टराईले विद्यार्थीलाई जानकारी गराउनुभयो। शिक्षक तथा विद्यार्थीहरूले रोपणस्थल तयार गरी बिरुवा रोपणमा सक्रिय सहभागिता जनाए।
आज रोपिएका यी बिरुवा भोलि फल दिनेछन्। तर त्यो फलभन्दा ठूलो कुरा—यी बिरुवाले विद्यार्थीलाई श्रम, धैर्य, प्रकृति र जिम्मेवारीको पाठ सिकाउनेछन्। आज सानो हातले रोपेको बिरुवा भोलि ठूलो रूख बन्दा त्यसको छायामा बस्ने पुस्ताले आजका विद्यार्थीलाई सम्झनेछ।
विद्यालय र विद्यार्थीले बिरुवाको नियमित रेखदेख तथा संरक्षण गर्ने प्रतिबद्धता जनाएका छन्। कुनै बिरुवा मरेमा वा थप बिरुवा आवश्यक परेमा नेपाल कृषिवन बीउ बिजन केन्द्र, कोटेश्वरले आवश्यक सहयोग गर्ने प्रतिबद्धतासमेत जनाएको छ।
आज बिरुवा रोप्ने क्रममा शशिनाथ आचार्य, कुञ्जरमणि भट्टराई, तोयानाथ घिमिरे र राम प्रसाद गौतमले संयुक्त रूपमा बिरुवा रोप्नुभयो। बिरुवा रोप्नु भनेको केवल माटोमा बिरुवा गाड्नु होइन, आफ्ना सन्ततिको भविष्यमा हरियाली र आशा रोप्नु हो।
आज विद्यालयमा रोपिएका २०० बिरुवा भोलिको हरियाली, समृद्धि र आत्मनिर्भर जीवनका २०० वटा आशा हुन्।
आउनुहोस्, बिरुवा रोपौँ मात्र होइन—बिरुवा हुर्काऔँ।
रूख बचाऔँ, प्रकृति बचाऔँ, भविष्य बचाऔँ।
#बिरुवा_रोपण #हरियाली_विद्यालय #ऐसेलुखर्क_मावि #इन्द्रावती_५ #सिन्धुपाल्चोक #कृषिवन #नेपाल_कृषिवन #बीउ_बिजन #फलफूल_खेती #कृषि_र_शिक्षा #विद्यार्थी_र_प्रकृति #वातावरण_संरक्षण #हरियाली_नेपाल िद्यालय_एक_हरियाली_अभियान #भविष्यका_लागि_बिरुवा

इन्द्रावती गाउँपालिका वडा न ५, सिन्धुपाल्चोकमा संचालित समुदायमा आधारित एक वडा एक कृषि उत्पादन कार्यक्रममा खेती गरिएको अद...
14/08/2026

इन्द्रावती गाउँपालिका वडा न ५, सिन्धुपाल्चोकमा संचालित समुदायमा आधारित एक वडा एक कृषि उत्पादन कार्यक्रममा खेती गरिएको अदुवा बालीको स्थलगत निरीक्षण

स्नो क्राउन काउली खेती र नेपालमा यसको महत्वस्नो क्राउन F1 (Snow Crown F1) काउलीको एक हाइब्रिड जात हो। नेपालमा यसको परीक्...
14/08/2026

स्नो क्राउन काउली खेती र नेपालमा यसको महत्व
स्नो क्राउन F1 (Snow Crown F1) काउलीको एक हाइब्रिड जात हो। नेपालमा यसको परीक्षणबाट राम्रो उत्पादन क्षमता देखिएको छ। बीउ प्रयोगशालाको विवरणअनुसार यो जात तराई र पहाडका लागि सिफारिस क्षेत्रमा पर्छ र पाक्न करिब ७० दिन लाग्ने उल्लेख छ।

🌱 १. खेतीका लागि उपयुक्त अवस्था

उपयुक्त क्षेत्र: तराई, भित्री मधेस तथा मध्यपहाडका उपयुक्त क्षेत्र
माटो: प्राङ्गारिक पदार्थयुक्त, उर्वर र पानी नजम्ने दोमट माटो
pH: करिब ६.०–७.५ उपयुक्त
घाम: पर्याप्त घाम लाग्ने स्थान
पानी जम्ने खेतमा खेती गर्नु हुँदैन।

🌿 २. नर्सरी तथा रोपाइँ

राम्रो गुणस्तरको प्रमाणित Snow Crown F1 बीउ छनोट गर्ने।
नर्सरीमा मलिलो माटो र राम्रोसँग कुहिएको कम्पोस्ट प्रयोग गर्ने।
नियमित तर आवश्यकता अनुसार सिँचाइ गर्ने।
स्वस्थ बिरुवा तयार भएपछि मुख्य खेतमा सार्ने।
सामान्यतया ४–५ हप्ताको स्वस्थ बिरुवा रोप्न उपयुक्त हुन्छ।
करिब ४५ × ४५ से.मी. दूरीलाई आधार मानेर रोप्न सकिन्छ; स्थानीय अवस्था र माटोको उर्वरताअनुसार दूरी मिलाउनुपर्छ।

💧 ३. खेती व्यवस्थापन

रोपेको केही दिनसम्म नियमित सिँचाइ गर्ने।
पानीको कमी हुँदा विशेषगरी फूल बन्ने समयमा सिँचाइमा ध्यान दिने।
गोडमेल गरी खेत झारपातमुक्त राख्ने।
गोठेमल/कम्पोस्ट तथा माटो परीक्षणका आधारमा रासायनिक मल प्रयोग गर्ने।
अत्यधिक नाइट्रोजन प्रयोग नगर्ने।
पुतलीको लार्भा, एफिड तथा डायमन्डब्याक मोथजस्ता काउलीका प्रमुख कीरा नियमित निरीक्षण गर्ने।
रोगी तथा संक्रमित पात हटाउने र खेत सफा राख्ने।

🥦 ४. उत्पादन र परीक्षणका परिणाम

नेपालमा गरिएको अनुसन्धानमा Snow Crown ले राम्रो उत्पादन क्षमता देखाएको छ। पश्चिमी पहाडी क्षेत्रका विभिन्न स्थानमा गरिएको तीन वर्षे परीक्षणमा यसले २४.७ टन/हेक्टरसम्म काउलीको फूल (curd) उत्पादन दिएको थियो।
अर्को बहु-स्थान परीक्षणमा Snow Crown ले १९.२ टन/हेक्टर औसत उत्पादन दिएको थियो।
जुम्लामा गरिएको किसानको खेतस्तरीय परीक्षणमा समेत Snow Crown ले २२.९ टन/हेक्टर उत्पादन दिएको र किसानहरूले यसको छिटो उत्पादन, स्वाद र उच्च उत्पादन सम्भावनाका कारण रुचाएको पाइएको छ।

🇳🇵 नेपालमा Snow Crown काउलीको महत्व

१. उच्च उत्पादन क्षमता:
नेपालका विभिन्न स्थानमा भएको परीक्षणले Snow Crown को राम्रो उत्पादन क्षमता देखाएको छ।
२. पहाडी क्षेत्रमा पनि सम्भावना:
जुम्ला लगायत पश्चिमी पहाडी क्षेत्रमा समेत यसको राम्रो प्रदर्शन भएकाले पहाडी किसानका लागि पनि उपयोगी विकल्प हुन सक्छ।
३. व्यावसायिक खेतीका लागि उपयोगी:
काउली नेपालमा ठूलो माग भएको तरकारी भएकाले राम्रो उत्पादन र बजार मूल्य प्राप्त हुँदा किसानको नगद आम्दानी बढाउन मद्दत गर्छ।
४. अफ-सिजन खेतीको सम्भावना:
नेपालमा अफ-सिजन काउली उत्पादनबाट राम्रो आम्दानी लिन सकिने अनुसन्धानले देखाएको छ। Snow Crown लाई पनि मध्यपहाडी क्षेत्रमा अफ-सिजन उत्पादनका लागि परीक्षण गरिएको छ।
५. किसानको आम्दानी वृद्धि:
सानो क्षेत्रफलमा समेत काउली खेती गर्न सकिने भएकाले साना तथा मध्यम किसानका लागि नगदे तरकारीको राम्रो विकल्प बन्न सक्छ।
६. पोषणमा योगदान:
काउलीमा भिटामिन C, फोलेट, फाइबर लगायतका पोषक तत्व पाइने भएकाले नेपाली परिवारको पोषणमा योगदान पुर्‍याउँछ।
७. रोजगारी र स्थानीय अर्थतन्त्र:
नर्सरी उत्पादन, खेती, harvesting, ढुवानी तथा बजार व्यवस्थापनमार्फत स्थानीय रोजगारी सिर्जना गर्न सहयोग पुग्छ।
📌 निष्कर्ष
Snow Crown F1 काउली नेपालमा सम्भावनायुक्त हाइब्रिड जात हो। नेपालका तराई तथा पहाडी क्षेत्रमा गरिएको परीक्षणमा यसको राम्रो उत्पादन देखिएको छ। विशेषगरी उच्च उत्पादन क्षमता, विभिन्न क्षेत्रका लागि अनुकूलता र व्यावसायिक खेतीको सम्भावना यसको प्रमुख विशेषता हुन्। तर वास्तविक उत्पादन भने बीउको गुणस्तर, रोपाइँ समय, उचाइ, तापक्रम, मलखाद, सिँचाइ र रोग–कीरा व्यवस्थापनमा निर्भर हुन्छ।
✅हामी सँग डालेघाँस,भुइघाँस, वन,जडिबुटी,काठ,अर्नामेन्टल, बायाे इन्जिनियरिङ,हरियाे मल, धार्मिक प्रजाति आदि को गुणस्तिरय बिउ तथा बिरुवा हरु पनि उपल्बध छ !
============================
✅Contact us:
Agroforestry Service Nepal, NAFSCOL Krishiban Pvt Ltd.
🏢Balkumari,Koteshower, Kathmandu
📲9851159630,9801237730,9801237731
✉️Email:[email protected]
(Agroforestry service Nepal - for complete Agroforestry Soution) Forestry seeds in Nepal.
l #कृषि

जटामसी (Jatamansi) — नेपालमा पाइने महत्वपूर्ण जडीबुटी जटामसी (Jatamansi) को वैज्ञानिक नाम Nardostachys jatamansi हो। यो ...
11/08/2026

जटामसी (Jatamansi) — नेपालमा पाइने महत्वपूर्ण जडीबुटी

जटामसी (Jatamansi) को वैज्ञानिक नाम Nardostachys jatamansi हो। यो नेपालका उच्च पहाडी तथा हिमाली क्षेत्रमा पाइने सुगन्धित र बहुमूल्य औषधीय वनस्पति हो। यसको मुख्य रूपमा भूमिगत भाग (rhizome/rootstock) औषधि तथा सुगन्धित पदार्थका लागि प्रयोग गरिन्छ।

🌿 नेपालमा जटामसी कहाँ पाइन्छ?
जटामसी सामान्यतया उच्च पहाडी र हिमाली क्षेत्र, विशेषगरी करिब ३,०००–५,००० मिटर उचाइका चिसा तथा ओसिला स्थानमा पाइन्छ। नेपालका हिमाली जिल्लाहरूमा यसको प्राकृतिक स्रोत पाइन्छ।
यसलाई खुला घाँसे मैदान, चिस्यानयुक्त ढलान र हिमाली चरन क्षेत्र वरिपरि भेट्न सकिन्छ।

🌱 जटामसीका प्रमुख फाइदाहरू

तनाव र मानसिक शान्ति
परम्परागत रूपमा जटामसीलाई मन शान्त पार्न र तनाव कम गर्न प्रयोग गरिँदै आएको छ।
निद्राका लागि प्रयोग
आयुर्वेदिक तथा परम्परागत औषधिमा निद्रा सम्बन्धी समस्याका लागि यसको प्रयोग पाइन्छ।
स्मरणशक्ति र स्नायु प्रणाली
जटामसीलाई स्नायु प्रणालीसँग सम्बन्धित परम्परागत उपचारमा प्रयोग गरिन्छ।
पाचनमा सहयोग
परम्परागत चिकित्सा प्रणालीमा पाचनसम्बन्धी केही समस्यामा यसको प्रयोग गरिन्छ।
सुगन्धित तेल उत्पादन
यसको rhizome बाट essential oil निकालिन्छ, जुन सुगन्धित पदार्थ तथा परम्परागत औषधीय तयारीमा प्रयोग हुन्छ।
औषधीय तथा आर्थिक महत्व
जटामसी नेपालका मूल्यवान गैर-काष्ठ वन पैदावार (NTFP) मध्ये एक हो। व्यवस्थित खेती तथा दिगो संकलनबाट हिमाली समुदायको आम्दानी र रोजगारी बढाउन सकिन्छ।

🌾 नेपालका लागि यसको महत्व

उच्च पहाडी क्षेत्रमा आयआर्जनको सम्भावना।
जडीबुटीमा आधारित उद्योगका लागि कच्चा पदार्थ।
निर्यातबाट विदेशी मुद्रा आर्जन गर्ने सम्भावना।
स्थानीय परम्परागत ज्ञान र औषधीय वनस्पति संरक्षणमा योगदान।
प्राकृतिक स्रोत संरक्षण र दिगो जडीबुटी व्यवस्थापनमा महत्वपूर्ण।
⚠️ महत्वपूर्ण: जटामसीको प्राकृतिक संकलन गर्दा जरा/भूमिगत भाग निकालिने भएकाले अत्यधिक संकलनले प्राकृतिक जनसंख्या घटाउन सक्छ। त्यसैले खेती, पुनःरोपण र दिगो संकलनलाई प्राथमिकता दिनुपर्छ। औषधिका रूपमा प्रयोग गर्नुअघि योग्य स्वास्थ्यकर्मी वा आयुर्वेद विशेषज्ञको सल्लाह लिनु उचित हुन्छ।

✅हामी सँग डालेघाँस,भुइघाँस, वन,जडिबुटी,काठ,अर्नामेन्टल, बायाे इन्जिनियरिङ,हरियाे मल, धार्मिक प्रजाति आदि को गुणस्तिरय बिउ तथा बिरुवा हरु पनि उपल्बध छ !
============================
✅Contact us:
Agroforestry Service Nepal, NAFSCOL Krishiban Pvt Ltd.
🏢Balkumari,Koteshower, Kathmandu
📲9851159630,9801237730,9801237731
✉️Email:[email protected]
(Agroforestry service Nepal - for complete Agroforestry Soution) Forestry seeds in Nepal.
l #कृषि

ब्रह्मकमल (Brahma Kamal) को नेपालमा महत्वब्रह्मकमल (Brahma Kamal) नेपालको उच्च हिमाली क्षेत्रमा पाइने अत्यन्त सुन्दर र आ...
10/08/2026

ब्रह्मकमल (Brahma Kamal) को नेपालमा महत्व

ब्रह्मकमल (Brahma Kamal) नेपालको उच्च हिमाली क्षेत्रमा पाइने अत्यन्त सुन्दर र आकर्षक फूल हो। यसको वैज्ञानिक नाम Saussurea obvallata हो। विशेषगरी हिमाली प्राकृतिक वातावरण, धार्मिक विश्वास र नेपालको जैविक विविधतामा यसको विशेष महत्व छ।
🇳🇵 नेपालमा ब्रह्मकमलको महत्व

१. जैविक विविधताको महत्व

ब्रह्मकमल उच्च हिमाली क्षेत्रमा पाइने विशिष्ट वनस्पति भएकाले नेपालको जैविक विविधताको महत्वपूर्ण हिस्सा हो। यसले कठिन हिमाली वातावरणमा वनस्पतिहरूको अनुकूलन क्षमतालाई समेत देखाउँछ।
२. धार्मिक तथा सांस्कृतिक महत्व
ब्रह्मकमललाई हिन्दू तथा बौद्ध समुदायमा पवित्र फूलका रूपमा सम्मान गरिन्छ। धार्मिक आस्था र परम्परामा यसको विशेष स्थान रहेको छ। यसको नाम पनि हिन्दू धार्मिक परम्परामा रहेको ब्रह्मासँग जोडिएको छ।

३. पर्यटनको आकर्षण

हिमाली पदयात्रा तथा प्रकृति अवलोकनका क्रममा ब्रह्मकमल देख्न पाउनु पर्यटक र प्रकृतिप्रेमीका लागि विशेष अनुभव हो। यसले नेपालको प्राकृतिक तथा हिमाली पर्यटनलाई आकर्षण थप्न सक्छ।

४. स्थानीय अर्थतन्त्रमा सम्भावना

यसको संरक्षणसँगै स्थानीय समुदायमा प्रकृति पर्यटन, फूल तथा वनस्पति अध्ययन र जैविक पर्यटनको विकास गर्न सकिन्छ। तर प्राकृतिक बासस्थानबाट अनियन्त्रित संकलन गर्नु हुँदैन।

५. अनुसन्धानको महत्व

उच्च उचाइमा वृद्धि हुने भएकाले यसको पारिस्थितिक अनुकूलन, प्रजनन, संरक्षण र सम्भावित औषधीय गुणबारे अनुसन्धानको राम्रो सम्भावना छ।
🌺 ब्रह्मकमलको सौन्दर्य
ब्रह्मकमलको सबैभन्दा ठूलो विशेषता यसको अद्वितीय फूलको आकार र हिमाली वातावरणमा देखिने आकर्षण हो। सेतो वा फिक्का रङका फूल तथा वरिपरिका आवरणले यसलाई अन्य धेरै हिमाली फूलभन्दा फरक देखाउँछन्।
यसको अर्को आकर्षक विशेषता राति फूल फुल्ने स्वभाव हो। चिसो हिमाली वातावरणमा रातको समयमा फुलेको ब्रह्मकमल अत्यन्त मनमोहक देखिन्छ। हिमाल, चट्टान र हरियालीको प्राकृतिक पृष्ठभूमिमा यसको दृश्यले नेपालको हिमाली सौन्दर्यलाई अझ विशेष बनाउँछ।
🌱 संरक्षणको आवश्यकता

ब्रह्मकमलको प्राकृतिक बासस्थान जोगाउनु अत्यन्त आवश्यक छ। जलवायु परिवर्तन, बासस्थानको क्षति, अत्यधिक संकलन र पर्यटनको दबाबले यसको प्राकृतिक जनसंख्यामा असर पार्न सक्छ। त्यसैले यसको प्राकृतिक क्षेत्रमा संरक्षण, वैज्ञानिक अध्ययन र स्थानीय समुदायको सहभागितालाई प्राथमिकता दिनुपर्छ।
🌿 निष्कर्ष
ब्रह्मकमल नेपालको हिमाली प्रकृति, जैविक विविधता, संस्कृति र प्राकृतिक सौन्दर्यको सुन्दर प्रतीक हो। यसको दुर्लभ तथा आकर्षक स्वरूपले नेपालका हिमाली क्षेत्रलाई थप मनमोहक बनाउँछ। त्यसैले ब्रह्मकमललाई केवल सुन्दर फूलका रूपमा नभई नेपालको प्राकृतिक सम्पदाका रूपमा संरक्षण र प्रवर्द्धन गर्नु आवश्यक छ।
✅हामी सँग डालेघाँस,भुइघाँस, वन,जडिबुटी,काठ,अर्नामेन्टल, बायाे इन्जिनियरिङ,हरियाे मल, धार्मिक प्रजाति आदि को गुणस्तिरय बिउ तथा बिरुवा हरु पनि उपल्बध छ !
============================
✅Contact us:
Agroforestry Service Nepal, NAFSCOL Krishiban Pvt Ltd.
🏢Balkumari,Koteshower, Kathmandu
📲9851159630,9801237730,9801237731
✉️Email:[email protected]
(Agroforestry service Nepal - for complete Agroforestry Soution) Forestry seeds in Nepal.
l #कृषि

🌿 पाखनबेद (Pakhanbed) खेती नेपालमा र कृषिमा यसको महत्वपाखनबेद (पाखनभेद) एक महत्वपूर्ण औषधीय वनस्पति हो, जसको वैज्ञानिक न...
09/08/2026

🌿 पाखनबेद (Pakhanbed) खेती नेपालमा र कृषिमा यसको महत्व
पाखनबेद (पाखनभेद) एक महत्वपूर्ण औषधीय वनस्पति हो, जसको वैज्ञानिक नाम Bergenia ciliata हो। नेपालमा यो विशेषगरी पहाडी तथा मध्यपहाडी क्षेत्रमा पाइन्छ। यसको मुख्य रूपमा भूमिगत काण्ड (rhizome) औषधीय प्रयोजनका लागि प्रयोग गरिन्छ।🌱 नेपालमा पाखनबेद खेतीका लागि उपयुक्त अवस्था
विषय उपयुक्त अवस्था
उचाइ करिब १,०००–३,००० मिटर
हावापानी चिसो तथा समशीतोष्ण
माटो जैविक पदार्थयुक्त दोमट तथा बलौटे-दोमट
माटोको pH करिब ५.५–७.०
प्रकाश हल्का छायाँदेखि आंशिक घाम
पानी पर्याप्त चिस्यान तर पानी नजम्ने
उपयुक्त क्षेत्र मध्यपहाड तथा उच्च पहाडी क्षेत्र
🌿 खेती गर्ने तरिका
१. जग्गा छनोट र तयारी
हल्का छायाँ भएको, चिस्यान कायम रहने तर पानी नजम्ने जमिन छनोट गर्नुपर्छ। जमिनमा राम्ररी कुहिएको गोठेमल वा कम्पोस्ट मिसाउनुपर्छ।
२. प्रसारण
पाखनबेदलाई बीउबाट तथा rhizome/भूमिगत काण्ड विभाजन गरेर प्रसारण गर्न सकिन्छ। व्यावसायिक खेतीका लागि स्वस्थ र रोगरहित रोपण सामग्री प्रयोग गर्नु राम्रो हुन्छ।
३. रोपाइँ
मनसुन सुरु भएपछि माटोमा पर्याप्त चिस्यान भएको समयमा रोप्न सकिन्छ। धेरै बाक्लो रोपाइँ नगरी बिरुवालाई फैलिन पर्याप्त ठाउँ दिनुपर्छ।
४. मलखाद
प्राङ्गारिक मलको प्रयोग उपयुक्त हुन्छ। अत्यधिक रासायनिक मल प्रयोग गर्नुभन्दा माटोको अवस्था हेरेर सन्तुलित मल व्यवस्थापन गर्नुपर्छ।
५. सिँचाइ तथा झारपात नियन्त्रण
लामो समय वर्षा नभएमा हल्का सिँचाइ आवश्यक पर्न सक्छ। पानी जम्न नदिने र सुरुवाती अवस्थामा नियमित रूपमा झारपात हटाउने व्यवस्था गर्नुपर्छ।
६. रोग तथा कीरा व्यवस्थापन
अत्यधिक चिस्यान र पानी जम्ने अवस्था नियन्त्रण गर्नुपर्छ। स्वस्थ रोपण सामग्री प्रयोग तथा खेतमा राम्रो हावा आवतजावत हुने व्यवस्था रोग नियन्त्रणको महत्वपूर्ण उपाय हो।
७. कटानी तथा प्रशोधन
परिपक्व भएपछि भूमिगत काण्ड संकलन गरिन्छ। संकलनपछि सफा गरेर टुक्रा पारी छायाँ वा उचित तापक्रममा सुकाई भण्डारण गर्न सकिन्छ। प्राकृतिक स्रोतबाट संकलन गर्दा भने केही बिरुवा पुनः वृद्धि हुन छोड्नु आवश्यक हुन्छ।
🌾 कृषिमा पाखनबेदको महत्व
१. औषधीय महत्व
पाखनबेद परम्परागत औषधीय प्रणालीमा लामो समयदेखि प्रयोग हुँदै आएको वनस्पति हो। यसको rhizome औषधीय कच्चा पदार्थका रूपमा प्रयोग गरिन्छ।
२. कृषकको अतिरिक्त आम्दानी
उचित बजार र प्रशोधनको व्यवस्था भएमा पाखनबेदलाई नगदे तथा उच्च मूल्यको औषधीय बालीका रूपमा विकास गर्न सकिन्छ।
३. पहाडी क्षेत्रमा उपयोगी
नेपालका पहाडी क्षेत्रमा अन्य बालीका लागि कम उपयुक्त जमिनको केही भागलाई औषधीय वनस्पति खेतीमा प्रयोग गर्न सकिन्छ।
४. कृषि–वन प्रणालीमा सम्भावना
पाखनबेदलाई आंशिक छायाँ मन पर्ने भएकाले फलफूलका बगैँचा, वनको किनार तथा agroforestry प्रणाली मा उपयुक्त व्यवस्थापनसहित समावेश गर्न सकिन्छ।
५. प्राकृतिक स्रोतको संरक्षण
जंगलबाट अनियन्त्रित रूपमा संकलन गर्नुको सट्टा कृषकको खेतमा व्यावसायिक खेती विस्तार गर्न सके प्राकृतिक स्रोतमा पर्ने दबाब घटाउन सकिन्छ।
६. ग्रामीण रोजगारी
नर्सरी उत्पादन, रोपाइँ, संकलन, सफाइ, सुकाउने, प्रशोधन र बिक्रीमार्फत ग्रामीण क्षेत्रमा रोजगारी सिर्जना गर्न सकिन्छ।
७. जैविक विविधता संरक्षण
वैज्ञानिक र दिगो खेतीले स्थानीय औषधीय वनस्पतिको संरक्षण तथा यसको आनुवंशिक स्रोत जोगाउन सहयोग गर्न सक्छ।
⚠️ महत्वपूर्ण सावधानी
पाखनबेदको सही वनस्पति पहिचान अत्यन्त आवश्यक हुन्छ, किनकि स्थानीय नाम एउटै भए पनि विभिन्न ठाउँमा फरक वनस्पतिका लागि प्रयोग हुन सक्छ। औषधीय प्रयोजनका लागि प्रयोग गर्दा प्रमाणित औषधीय ज्ञान तथा स्वास्थ्यकर्मीको सल्लाह लिनु उचित हुन्छ। व्यावसायिक खेती र प्राकृतिक क्षेत्रबाट संकलन गर्दा नेपालका सम्बन्धित वन तथा जडीबुटीसम्बन्धी नियम पालना गर्नुपर्छ।
📌 निष्कर्ष
पाखनबेद (Bergenia ciliata) नेपालका पहाडी क्षेत्रमा सम्भावना भएको महत्वपूर्ण औषधीय वनस्पति हो। यसको व्यावसायिक खेती, वैज्ञानिक प्रशोधन र बजार व्यवस्थापन गर्न सके कृषकको आम्दानी बढाउनुका साथै औषधीय वनस्पतिको संरक्षण, कृषि विविधीकरण र ग्रामीण रोजगारीमा महत्वपूर्ण योगदान पुर्‍याउन सक्छ।
✅हामी सँग डालेघाँस,भुइघाँस, वन,जडिबुटी,काठ,अर्नामेन्टल, बायाे इन्जिनियरिङ,हरियाे मल, धार्मिक प्रजाति आदि को गुणस्तिरय बिउ तथा बिरुवा हरु पनि उपल्बध छ !
============================
✅Contact us:
Agroforestry Service Nepal, NAFSCOL Krishiban Pvt Ltd.
🏢Balkumari,Koteshower, Kathmandu
📲9851159630,9801237730,9801237731
✉️Email:[email protected]
(Agroforestry service Nepal - for complete Agroforestry Soution) Forestry seeds in Nepal.
l #कृषि

नेपालमा सिस्नु (Stinging Nettle) का फाइदा र महत्वसिस्नु (वैज्ञानिक नाम: Urtica dioica) नेपालका पहाडी तथा हिमाली क्षेत्रम...
07/08/2026

नेपालमा सिस्नु (Stinging Nettle) का फाइदा र महत्व
सिस्नु (वैज्ञानिक नाम: Urtica dioica) नेपालका पहाडी तथा हिमाली क्षेत्रमा प्राकृतिक रूपमा पाइने अत्यन्तै पौष्टिक र औषधीय गुण भएको वनस्पति हो। नेपाली समाजमा सिस्नुको साग परम्परागत रूपमा खाने गरिन्छ। पछिल्लो समय यसको पोषण, औषधीय गुण तथा व्यावसायिक सम्भावनाका कारण यसको महत्व बढ्दै गएको छ।
१. अत्यधिक पौष्टिक खाद्य
सिस्नुमा शरीरलाई आवश्यक पर्ने धेरै पोषक तत्व पाइन्छ।
प्रशस्त फलाम (Iron) हुन्छ, जसले रक्तअल्पता (Anemia) कम गर्न मद्दत गर्छ।
क्याल्सियम र म्याग्नेसियम ले हड्डी तथा दाँत बलियो बनाउँछ।
भिटामिन A, C र K प्रशस्त हुन्छ।
उच्च मात्रामा प्रोटिन र फाइबर पाइन्छ।
२. औषधीय महत्व
सिस्नुलाई परम्परागत औषधिका रूपमा पनि प्रयोग गरिन्छ।
रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता बढाउन सहयोग पुर्‍याउँछ।
शरीरको सूजन कम गर्न मद्दत गर्न सक्छ।
जोर्नी तथा मांसपेशी दुखाइमा परम्परागत रूपमा प्रयोग गरिन्छ।
पाचन प्रणालीलाई स्वस्थ राख्न सहयोग गर्छ।
एन्टिअक्सिडेन्टका कारण कोशिकालाई क्षतिबाट जोगाउन मद्दत गर्छ।
कुनै पनि रोगको उपचारका लागि सिस्नुलाई औषधिको विकल्पका रूपमा प्रयोग गर्नु अघि स्वास्थ्यकर्मीसँग परामर्श गर्नु उचित हुन्छ।
३. कृषि तथा पशुपालनमा महत्व
सिस्नाबाट जैविक मल (Compost) बनाउन सकिन्छ।
सिस्नुको झोललाई केही किसानहरूले प्राकृतिक बिरुवा टोनिक वा तरल मलका रूपमा प्रयोग गर्छन्।
सुकाएर सीमित मात्रामा केही पशुहरूका लागि पूरक आहारका रूपमा प्रयोग गर्न सकिन्छ।
४. आर्थिक सम्भावना
सिस्नुको साग बजारमा राम्रो मूल्यमा बिक्री हुन्छ।
सिस्नुको पाउडर, चिया, क्याप्सुल र हर्बल उत्पादन बनाउन सकिन्छ।
ग्रामीण क्षेत्रमा आयआर्जनको राम्रो स्रोत बन्न सक्छ।
जैविक (Organic) उत्पादनको रूपमा निर्यातको सम्भावना पनि रहेको छ।
५. वातावरणीय महत्व
पहाडी भिरालो जमिनमा माटो संरक्षण गर्न सहयोग गर्छ।
जैविक विविधता संरक्षणमा योगदान पुर्‍याउँछ।
प्राकृतिक रूपमा बढ्ने भएकाले रसायनिक मल तथा विषादीको आवश्यकता कम हुन्छ।
नेपालमा खेतीको सम्भावना
सिस्नु नेपालका मध्यपहाड र हिमाली क्षेत्रको चिसो तथा समशीतोष्ण हावापानीमा राम्रोसँग बढ्छ।
उचाइ: करिब १,०००–३,००० मिटर
माटो: जैविक पदार्थयुक्त, राम्रो पानी निकास भएको दोमट माटो
प्रजनन: बीउ वा जराको भाग (Rhizome) बाट
सिंचाइ: आवश्यकताअनुसार हल्का सिंचाइ
कटाई: कोमल मुना तथा पात नियमित रूपमा संकलन गर्न सकिन्छ।
नेपालका लागि सिस्नु किन महत्वपूर्ण छ?
स्थानीय तथा पौष्टिक खाद्य स्रोत
ग्रामीण आम्दानीको अवसर
औषधीय तथा हर्बल उद्योगका लागि कच्चा पदार्थ
जैविक खेतीलाई प्रोत्साहन
पोषण सुरक्षा र दिगो कृषि प्रणालीमा योगदान
निष्कर्ष:
सिस्नु नेपालमा सजिलै पाइने, कम लागतमा उत्पादन गर्न सकिने, अत्यन्त पौष्टिक र औषधीय महत्व भएको वनस्पति हो। यसको व्यावसायिक खेती, प्रशोधन र बजार विस्तार गर्न सके किसानको आम्दानी बढ्नुका साथै नेपालको पोषण, स्वास्थ्य र कृषि क्षेत्रमा महत्वपूर्ण योगदान पुग्न सक्छ। See less

खन्यु (खन्युँ) र बाख्रापालनमा यसको महत्व खन्यु नेपालका मध्यपहाडी तथा तल्लो पहाडी क्षेत्रमा पाइने एक बहुउपयोगी घाँस–दा...
30/07/2026

खन्यु (खन्युँ) र बाख्रापालनमा यसको महत्व
खन्यु नेपालका मध्यपहाडी तथा तल्लो पहाडी क्षेत्रमा पाइने एक बहुउपयोगी घाँस–दाउरा तथा चाराजन्य रुख हो। यसको पात बाख्राका लागि स्वादिलो, पोषणयुक्त र सजिलै पच्ने भएकाले ग्रामीण क्षेत्रमा परम्परादेखि नै बाख्रालाई खुवाउने गरिन्छ। खन्युलाई कृषि–वन प्रणाली (Agroforestry) मा पनि सफलतापूर्वक समावेश गर्न सकिन्छ।
बाख्रापालनमा खन्युको महत्व
उत्तम हरियो चारा: खन्युका कोमल पात बाख्राले रुचिपूर्वक खाने भएकाले हरियो चाराको राम्रो स्रोत हो।
पोषणयुक्त: यसको पातमा प्रोटिन, खनिज तथा आवश्यक पोषक तत्व पाइने भएकाले बाख्राको वृद्धि र स्वास्थ्यमा सहयोग पुर्‍याउँछ।
सुख्खा मौसममा पनि उपयोगी: अन्य हरियो घाँस कम हुने समयमा पनि रुखबाट पात काटेर खुवाउन सकिन्छ।
दूध तथा मासु उत्पादनमा सहयोग: सन्तुलित आहारको रूपमा प्रयोग गर्दा उत्पादन क्षमता सुधार गर्न मद्दत मिल्छ।
कम लागतको चारा: आफ्नै खेतको डिल, कान्ला वा बाँझो जमिनमा रोपेर वर्षौंसम्म चारा प्राप्त गर्न सकिन्छ।
खेतीका लागि उपयुक्त अवस्था
हावापानी: उपोष्णदेखि समशीतोष्ण क्षेत्र।
उचाइ: करिब 500–2,000 मिटर सम्मका क्षेत्र उपयुक्त।
माटो: पानी नजम्ने, जैविक पदार्थयुक्त दोमट वा बलौटे दोमट माटो।
घाम: पर्याप्त घाम लाग्ने स्थान राम्रो हुन्छ।
बिरुवा उत्पादन
बीउबाट बिरुवा उत्पादन गर्न सकिन्छ।
केही अवस्थामा कलमी वा कटिङबाट पनि विस्तार गर्न सकिन्छ।
वर्षायाम (असार–साउन) रोपाइँका लागि उपयुक्त समय हो।
रोपाइँ दूरी
कृषि–वन प्रणालीमा: ५ × ५ मिटर वा ६ × ६ मिटर
खेतको डिल तथा कान्लामा आवश्यकता अनुसार रोप्न सकिन्छ।
व्यवस्थापन
पहिलो १–२ वर्ष नियमित गोडमेल र झारपात नियन्त्रण गर्ने।
सुख्खा समयमा आवश्यक परे हल्का सिंचाइ गर्ने।
वर्षमा एक–दुई पटक कम्पोस्ट वा गोठेमल प्रयोग गर्ने।
नियमित छाँटाइ (Pruning) गर्दा नयाँ पालुवा धेरै आउँछ र चारा उत्पादन बढ्छ।
चारा संकलन
बिरुवा राम्रोसँग स्थापित भएपछि पात तथा कोमल हाँगा काटेर बाख्रालाई खुवाउन सकिन्छ।
एकै पटक धेरै हाँगा नकटाई रुखलाई पुनः बढ्न समय दिनुपर्छ।
अन्य घाँस वा डालेघाँससँग मिसाएर खुवाउँदा सन्तुलित पोषण प्राप्त हुन्छ।
नेपालमा खन्यु खेतीका फाइदाहरू
बाख्राका लागि वर्षभरि हरियो चाराको उपलब्धता।
माटो संरक्षण तथा भू–क्षय नियन्त्रणमा सहयोग।
कृषि–वन प्रणालीलाई मजबुत बनाउने।
दाउरा र छायाँको अतिरिक्त लाभ।
कम लगानीमा दीर्घकालीन चारा उत्पादन।
निष्कर्ष
खन्यु बाख्रापालनका लागि उपयोगी डालेचारा दिने रुख हो। नेपालका पहाडी तथा मध्यपहाडी क्षेत्रमा यसको खेती विस्तार गर्दा हरियो चाराको अभाव कम गर्न, बाख्राको स्वास्थ्य सुधार गर्न तथा उत्पादन लागत घटाउन महत्वपूर्ण योगदान पुग्न सक्छ। नियमित छाँटाइ, उचित व्यवस्थापन र अन्य चारासँग सन्तुलित रूपमा प्रयोग गर्दा यसबाट अझ राम्रो लाभ लिन सकिन्छ। See less

26/07/2026

बडहर(Artocarpus lakoocha)को बिउ उपल्बध छ, बुकिङ गर्नु भएका ग्रहकहरु र आवश्यकता हुने ले सम्पर्क गराै हाइ..... नेपाल कृषिवन बीउ विजन केन्द्र प्रा.लि, काेटेश्वर काठमाण्डाै
📍बालकुमारी,काेटेश्वर,काठमाण्डाै 9851159630,9801237730(Ncell)
===============================
🟣 हामी सँग विभिन्न वन,काठ,अर्नामेन्टलस,बायाेइन्जिनियरिङ,डालेघाँस, भुइघाँस आदिकाे बीउ हरु पनि उपल्बध छन !!
========================
✅Contact us:
Agroforestry Service Nepal, NEPAL Krishiban Biu Bijan Kendra Pvt Ltd. ( A formally merged company of NAFSCOL Krishiban Pvt Ltd & Agroforestry Nursery Pvt Ltd)
🏢Balkumari, Koteshower, Kathmandu
📲9851159630,9801237730,9801237731
✉️Email:[email protected]
🌏Website: www.nafscol.com
(Agroforestry service Nepal - for the complete Agroforestry Solution)
#कफि ,
कृपया थप जानकारीको लागि 9851159630/9801237731मा सम्पर्क गर्नु होला। धन्यवाद।वन,डालेघाँस,भुइघाँस,जडिबुटी,तरकारी काे बिउ बिरुवा तथा कृषिवन संबन्धित सम्पुर्ण सेवाकाे लागी : कृषिवन बिउ बिजन केन्द्र (NAFSCOL कृषिवन लि. )

Address

बालकुमारी पुल, रिङ राेड
Kathmandu

Opening Hours

Monday 10:00 - 17:00
Tuesday 10:00 - 17:00
Wednesday 09:00 - 17:00
Thursday 09:00 - 17:00
Friday 10:00 - 17:00
Saturday 10:00 - 15:00
Sunday 09:00 - 17:00

Telephone

+9779851159630

Website

Alerts

Be the first to know and let us send you an email when Agroforestry Service Nepal posts news and promotions. Your email address will not be used for any other purpose, and you can unsubscribe at any time.

Contact The Business

Send a message to Agroforestry Service Nepal:

Shortcuts

Share