19/08/2026
هۆکاری سەرەکیی ئاگرکەوتنەوە لە کاتی گواستنەوە و بەتاڵکردنی سووتەمەنیدا
نوسینی: ئومێد بەرزنجی
وەک بەرپرسیارێتی کۆمەڵایەتی و ئەرکی ئەندازیاریمان، بە پێویستی دەزانین تیشک بخەینە سەر هۆکاری سەرەکیی ئاگرکەوتنەوە لە کاتی گواستنەوە و بەتاڵکردنی سووتەمەنیدا، کە ئەویش دیاردەی "کارەبای ستاتیک" (Static Electricity)یە.
کارەبای ستاتیک چۆن دەبێتە هۆی ئاگرکەوتنەوە؟
لە کاتی جوڵەی بەنزین لە ناو سۆندە و بۆڕییەکاندا، لێکخشاندنی سووتەمەنی بە دیواری لولەکاندا بارگەی کارەبایی دروست دەکات. ئەگەر ئەم بارگانە بە ڕێگەی بەزەوی گەیاندن (Earthing) بەتاڵ نەکرێنەوە، بە شێوەی بروسکە ( سپارکی کارەبایی) دەپەڕنەوە و لەگەڵ هەڵمی بەنزین لە هەوادا ڕاستەوخۆ دەبنە هۆی تەقینەوە.
پێنج ڕێکاری سەرەکیی سەلامەتی بۆ ڕێگری لە کارەساتی بەتاڵکردنی سووتەمەنی بەپێی پێوەرە جیهانییەکان (وەک NFPA 30 و NFPA 77)، جێبەجێکردنی ئەم مەرجانەی خوارەوە بۆ ڕێگری لەسپارکی کارەبایی زەرورییە::
١.بەستنی کێبڵی بەزەوی گەیاندن (Earthing): پێش بەستنی سۆندە و کردنەوەی قوفڵەکان، دەبێت کێبڵی بەزەوی گەیاندن ڕاستەوخۆ بە تانکەرەکەوە ببەسترێت بۆ بەتاڵکردنەوەی بارگە ستاتیکەکان.
٢.بەستنەوەی هاوسەنگ (Bonding): بەستنەوەی کێبڵی بەزەوی گەیاندن لە نێوان تانکەرەکە و بۆڕیی زەوییەکە بۆ یەکسانکردنی ڤۆڵتیە. واتە هەموو بەشە فلزییەکان کە دەکرێت جیاوازی ڤۆڵتیە یان هەبێت، بە یەک خاڵی زەوی هاوبەشەوە پەیوەست بکرێن.لە کۆگای بەنزیندا، بۆ نموونە:
• تانکی بەنزین
• تانکەری هێنانی بەنزین
• پەمپ
• پایپە فلزییەکان
• خرطوم
• نۆزڵی پڕکردنەوە
• بەشی فلزیی سیستەمی پڕکردنەوە
دەبێت electrically bonded بن.چونکە
کاتێک بەنزین لە ناو خرطوم یان بۆری دەڕوات، بەهۆی لێکخشاندن friction ـەوە دەتوانێت کارەبای ستاتیک دروست ببێت.
ئەگەر تانک و تانکەری بەنزین یان نۆزڵ لە هەمان potential نەبن، دەتوانێت جیاوازی ڤۆڵتيه دروست بێت.
بۆ نموونە:
تانکی سفر ڤۆڵت
تانکەر ٥٠٠٠ ڤۆڵت
لە کاتی نزیککردنەوە یان پەیوەستکردنی خرطوم و نۆزڵ ئەم جیاوازییە دەتوانێت ببێتە سپارک و بروسکەی کارەبایی.
٣.پشکنینی بەردەوامی سیستمی بە زەویگەیاندن :
دڵنیابوونەوە لەوەی بەرگری سیستەمی بەزەوی گەیاندنەکە لە ١٠ ئۆم زیاتر نەبێت و بە شێوەیەکی خولیی بپشکنرێت.
٤. ڕاگرتنی بۆ ماوەی ٢ بۆ ٣ خولەک: دوای کۆتایی هاتنی بەتاڵکردنەکە، دەبێت ٢ تا ٣ خولەک چاوەڕێ بکرێت و پاشان سۆندە و کەیبڵەکان لێبکرێنەوە.
٥.ڕێگری لە سەرچاوەی گڕگرتن: پێویستە تەواوی پێکهاتە کارەباییەکان، سویچەکان و ڕووناكکەرەوەکانی ناوچەی بەتاڵکردنەکە (Zone 0 / Zone 1) خاوەن بڕوانامەی Ex-proof بن و لەگەڵ پێوەرەکانی ATEX / IECEx بگونجێن.
هەروەها دوورخستنەوەی مۆبایل، گڵۆپ و ئامێری کارەبایی ئاسایی (ناپارێزراو لە تەقینەوە Ex-Proof) لە ناوچەی بەتاڵکردنەکە.
