Συνεργατικό γραφείο Αρχιτεκτόνων, Μηχανικών και Σχεδιαστών
Ο σχεδιασμός δεν είναι ούτε αλγόριθμος, ούτε ελεύθερη επινόηση, ανεξάρτητη από την πραγματικότητα και τις κοινωνικές αντιθέσεις. Προϋποθέτει ένα είδος κατόπτρου συλλογής όλων των χαρακτηριστικών της καταιγιστικής υπέρ – νεωτερικής πραγματικότητας, που διαμορφώνει και μεταλλάσσει με βίαιο τρόπο την ύπαρξη στο χώρο και το εννοιολογικό της πλαίσιο, ή άλλοτε σκοντάφτει στην ιστορική αδράνεια. Είναι μια διαδικασία συνειδητής παρέμβασης σε ένα πεδίο σύγκρουσης.
Οι μετέωρες συνθήκες που επικρατούν στην πρωτότυπη πραγματικότητα γύρω μας δημιουργούν τις προϋποθέσεις για να αντιληφθούμε συλλογικά θέματα που εκ πρώτης όψεως φαίνονται ασύνδετα μεταξύ τους. Διαμορφώνουμε με αυτόν τον τρόπο μια ενιαία πλατφόρμα άρθρωσης της σκέψης, του τρόπου δράσης, του σχεδιασμού. Μια πλατφόρμα που επιδιώκει να ενοποιήσει διαφορετικές όψεις αυτού που αποκαλείται σχεδιασμός - αρχιτεκτονική, πολεοδομία, κατασκευές, γραφικές τέχνες - όχι τόσο μέσα από ένα ορισμένο στυλ, όσο διαμέσου της μεθόδου, της προσπάθειας να προσεγγιστεί η ολότητα μέσα από το χάος των εκφάνσεών της.
Οι ανασημασιοδοτήσεις και οι διεκδικήσεις για το δικαίωμα στην πόλη, όχι μόνο στο δημόσιο χώρο, αλλά και στους χώρους εργασίας και κατοικίας, φτιάχνουν τόπους πολλαπλών μεταλλαγών.
Οι πόλεις αποτελούν τεράστια “κοινά” που δημιουργούνται από τη συλλογική εργασία, κι όμως δεν ανήκουν σε όλους. Για εμάς, το δικαίωμα χρήσης ενός τέτοιου «κοινού», μιας πόλης-έργου, θα πρέπει να δοθεί σε όλους όσους συμμετέχουν στη δημιουργία και την αναπαραγωγή του. Το ίδιο και το δικαίωμα του προσδιορισμού, του σχεδιασμού τους. Ο επίσημος, διαχωρισμένος σχεδιασμός συνιστά κανονιστικό εργαλείο· η αναγνώριση αυτού του γεγονότος δίνει το έναυσμα της αμφισβήτησης του επίσημου σχεδιασμού, προς αναζήτηση εναλλακτικών μοντέλων παραγωγής χώρου και μέσων.
Μέσα από τη διαλεκτική κεντρικότητας και διασποράς, ο Lefebvre φαντάζεται τη νέα σύνθεση σαν την ανάκτηση της σημασίας του παιχνιδιού στην αστική συνθήκη, και την αξία της ζωής σαν έργο τέχνης. Συλλογικά παραγόμενος χώρος, για μια συλλογική ζωή.
Πόλη, όμως, δεν είναι μόνο ό,τι δημιουργείται σήμερα. Η punk ποιητική της Rebeca Solnit εισάγει την ιδέα ότι η εγκαταλελειμμένη πόλη, η ξεχασμένη πόλη, μπορεί να παροχετευτεί στο ασυνείδητο. Οι εκπρόσωποι της κυρίαρχης ιδεολογίας είναι πεπεισμένοι ότι είναι μέρος ενός ομοιογενούς συνειδητού της πόλης και νιώθουν ότι με εφήμερα μακιγιαρίσματα την διατηρούν σε κατάσταση εγρήγορσης, διαύγειας και ζωντάνιας. Όμως οι πόλεις είναι ασυνείδητο, άγνωστο, αντιφάσεις, αντίπαλα σχέδια, και σε αυτή την κατάσταση είναι σε θέση να κατοικηθούν. Η φθορά αποτελεί και αυτή μια φυσική, γόνιμη, σπειροειδή διεργασία που ενδυναμώνει και θρέφει την ίδια τη ζωή.
Μια πόλη στα πρότυπα ενός εποπτικού μυαλού, που μπορεί να υπολογίσει, να διοικήσει, να παράξει κατά βούληση, είναι μια πόλη στα πρότυπα των ισχυρών, και μια πόλη καταδικασμένη. Ένα περίπλοκο φαινόμενο όπως η (κοινωνική) ζωή είναι κάτι που μπορεί να εξερευνηθεί, αλλά όχι να εγκλωβιστεί σε μια κανονιστική μορφή αναπαράστασης, παραδείγματος χάρη σε ένα χάρτη. Όχι σε έναν ενιαίο χάρτη. Γιατί οι χάρτες, όπως και οι σχεδιασμοί, είναι στρατηγικές προορισμένες να εξυπηρετήσουν συγκεκριμένες ανάγκες.
Θέλουμε να μιλήσουμε για κοινωνικές ανάγκες και ζωή. Θέλουμε να βρούμε, να σχεδιάσουμε, τις πόλεις, τα τοπία, τους χώρους αυτών των αναγκών, αυτής της ζωής. Δεν χρειάζονται για αυτό το σκοπό άφθονα μέσα και υπερβολικοί προσδιορισμοί, αλλά μια καθαρή σκέψη που θα αναζητά το ουσιαστικό μέσα στην πολυπλοκότητα της ολότητας. Μια εύλογη αφαίρεση - με αυτή την έννοια, και όχι με κάποια νοσταλγική διάθεση, σκεφτόμαστε και σήμερα: less is more.
Η ελευθερία να δημιουργούμε και να επαναδημιουργούμε τον εαυτό μας, την πόλη μας και τη ζωή μας, είναι ένα από τα πολυτιμότερα και, ταυτόχρονα, ένα από τα πιο παραμελημένα δικαιώματα. Ας το επανεφεύρουμε παρέα.
