16/08/2026
𝗔𝗔𝗩𝗙 · 𝗣𝗼𝗿𝘁𝗿𝗮𝗶𝘁 𝗱𝘂 𝗺𝗼𝗶𝘀 là chuỗi bài giới thiệu các kiến trúc sư, nhà thiết kế và những nhân vật có đóng góp nổi bật trong các lĩnh vực kiến trúc, quy hoạch, cảnh quan, nội thất và nghệ thuật, góp phần thúc đẩy văn hóa Việt Nam và Pháp.
Nhân vật lần này: 𝗡𝗵𝗮̀ 𝘁𝗵𝗶𝗲̂́𝘁 𝗸𝗲̂́ 𝗤𝘂𝗮𝘀𝗮𝗿 𝗞𝗵𝗮𝗻𝗵
Quasar Khanh sinh năm 1934 tại Hà Nội. Năm 1949, ông sang Paris học tại Lycée Saint-Louis, sau đó vào École Nationale des Ponts et Chaussées và tốt nghiệp năm 1958. Trước khi bước vào thế giới thiết kế, ông từng làm việc trong lĩnh vực xây dựng và tham gia dự án đập Manicouagan tại Canada. Chính nền tảng kỹ thuật này đã giúp ông nhìn vật liệu, áp suất, kết cấu và chuyển động theo cách rất khác với các nhà tạo dáng thuần tuý.
Ông vừa là kỹ sư, nhà thiết kế nội thất, vừa là người nghiên cứu phương tiện, tàu thuyền và vật liệu. Ông làm việc với PVC, plexiglass, bọt xốp, nhôm đúc và tre; luôn tìm cách biến những vật liệu quen thuộc thành một hệ thống sử dụng mới.
𝗡𝗵𝗲̣ 𝘃𝗮̀ 𝘁𝗿𝗼𝗻𝗴 𝘀𝘂𝗼̂́𝘁
Bộ sưu tập nội thất Aerospace, với dáng vẻ đi trước thời đại, được phát triển vào cuối thập niên 1960. Những chiếc ghế Chester, Apollo, Satellite hay chaise longue Relax được tạo nên từ các lớp PVC trong suốt bơm hơi, định hình bởi chính áp suất không khí bên trong. Khi được bơm lên, phần “rỗng” ấy trở thành kết cấu; khi xả hơi, đồ vật gần như biến mất.
Bộ sưu tập này gợi nhớ đến những kiến trúc đương đại nhẹ và trong suốt, như của SANAA, nơi ranh giới giữa khối hình kiến trúc và môi trường xung quanh luôn được làm mờ và xoá nhoà. Nó cũng có thể liên hệ với các thiết kế của RCR Architect, tương tự trong cách vật liệu, ánh sáng và cảnh quan được kết hợp để công trình không còn tồn tại như một vật thể biệt lập, mà trở thành một phần của không gian bao xung quanh.
Hình khối tròn, bề mặt bóng, màu cam, xanh, vàng và sự trong suốt của PVC phản ánh trí tưởng tượng bay bổng lạc quan về một tương lai nơi công nghệ có thể giải phóng con người khỏi sự nặng nề của thế giới vật chất. Ngày nay, nhiều tác phẩm thuộc bộ sưu tập này được lưu giữ trong các bảo tàng thiết kế. Centre Pompidou có các mẫu ghế Chester, Apollo, Satellite, pouf, vách ngăn và hệ trần bơm hơi của ông; MoMA tại New York cũng lưu giữ một chiếc ghế bơm hơi bằng PVC được thiết kế trong giai đoạn 1967–1968.
𝗗𝗶 𝗰𝗵𝘂𝘆𝗲̂̉𝗻
Ông còn thiết kế Quasar Unipower, thường được gọi là “The Cube” một chiếc xe đô thị có hình khối gần như lập phương. Thay vì coi ô tô là một cỗ máy với thân dài, đầu xe và khoang hành khách tách biệt, Quasar hình dung nó như một không gian kiến trúc di động. Hình thức của chiếc xe được giản lược thành một khối hộp, trong đó người sử dụng có thể quan sát thành phố và đồng thời trở thành một phần của cảnh quan đường phố.
Chiếc xe đạp bằng tre được ông sản xuất tại Việt nam. Một thiết kế tiên phong về sử dụng tre, một vật liệu thủ công truyền thống, trong thiết kế công nghiệp.
Sau nhiều thập niên sống và làm việc tại Pháp, Quasar Khanh trở lại Việt Nam và tiếp tục nghiên cứu, thiết kế tại Sài gòn-TP Hồ Chí Minh. Ông qua đời năm 2016, để lại một di sản thiết kế đáng suy ngẫm. Năm 2024, cuốn sách Quasar Khánh – Nhà thiết kế huyền thoại được giới thiệu tại Hà Nội. Năm 2025, hai thiết kế tiêu biểu của Quasar Khanh được tái bản và giới thiệu tại Exposition Saint Laurent Rive Droite Paris trong hợp tác độc quyền với Anthony Vaccarello. Bộ sưu tập gồm sofa Chesterfield và ghế bành Chester, được chế tác bằng pvc trong suốt màu khói.Hiện nay các mẫu ghế này vẫn được bán với giá là 5000-6500eu. Triển lãm này đã tôn vinh tinh thần tiên phong Avant-Garde, các thiết kế tối giản, với thẩm mỹ thanh lịch vĩnh cửu của ông, trong thời điểm đương đại.
Tham khảo
[1] VOV5. “Quasar Khánh – Nhà thiết kế huyền thoại, người Pháp gốc Việt.”
https://vovworld.vn/vi-VN/nguoi-viet-muon-phuong/quasar-khanh-nha-thiet-ke-huyen-thoai-nguoi-phap-goc-viet-2181865.vov5
[2] Peltier, Fabrice, Marc Mineray và Benoît Ramognino. Quasar Khanh: Designer visionnaire. Lời tựa Philippe Starck. Paris: Éditions Albin Michel, 2017. Đây là chuyên khảo quan trọng về cuộc đời, tư tưởng và các lĩnh vực sáng tạo của Quasar Khanh, từ nội thất, thời trang đến phương tiện giao thông, tàu thuyền và kiến trúc.
https://www.albin-michel.fr/quasar-khanh-9782226321565
[3] Centre Pompidou. “Pouf Satellite”, 1968. Tác phẩm thuộc bộ sưu tập Aerospace, được chế tạo bằng nhựa PVC bơm hơi. Hồ sơ của bảo tàng cũng liệt kê nhiều thiết kế khác trong cùng bộ sưu tập như Apollo, Chester, Relax và Satellite.
https://www.centrepompidou.fr/en/ressources/oeuvre/cX7R6e
[4] Centre Pompidou. “Canapé Chesterfield”, 1968. Ghế sofa bơm hơi bằng polyvinyl chloride, thuộc bộ sưu tập Aerospace của Quasar Khanh.
https://www.centrepompidou.fr/fr/ressources/oeuvre/czAgkxj
[5] Museum of Modern Art – MoMA, New York. “Quasar (Nguyen Manh Khanh), Inflatable Armchair, 1967–1968.” Tác phẩm bằng PVC hiện thuộc bộ sưu tập Kiến trúc và Thiết kế của MoMA.
https://www.moma.org/collection/works/200326
[6] Unipower GT Owners Club. “Quasar Unipower ‘Cube’ Car.” Tài liệu giới thiệu chiếc xe đô thị hình hộp trong suốt do Quasar Khanh thiết kế và được Universal Power Drives chế tạo từ cuối thập niên 1960.
https://www.unipowergt.uk/quasar-unipower-cube-car
[7] Saint Laurent Rive Droite. “Quasar Khanh.” https://www.ysl.com/fr-fr/rive-droite/calendar/event-quasar-khanh
[8] https://kienviet.net/2017/2/3/quasar-khanh-nha-thiet-ke-huyen-thoai-goc-viet
AAVF_Ngoc Anh