30/07/2026
سیخ بندی چیست؟
——————————-
سیخبندی فرایندی است که در آن سیخ ها و سایر محصولات فولادی با ترتیب خاص کنار هم چیده میشوند و به کمک ولدینکاری سرد یا بست فلزی به هم وصل میشوند. سیخبندی یکی از اصلیترین شیوهها برای ایجاد ساختمانهای مدرن است که باعث میشود ساختمان از لحاظ مهندسی مقبولیت داشته باشد. در واقع ترکیب سیخ و کانکریت خالی باعث ایجاد یک نوع سنگ مصنوعی میشود که از لحاظ مختلف مناسب است. کانکریت مادهای خمیری است و به هر شکلی درمیآید، اما سیخ به کانکریت کمک میکند که به شکل دلخواه مهندسین سخت شود و استحکام لازم را بگیرد.
سیخبندی ممکن است به صورت قرار گرفتن چندین سیخ ساده و راست بر روی یکدیگر باشد که در سقف انجام میشود، یا ممکن است به صورت میلههای خمیده و در هم تنیده باشد که در پایهها و تهداب استفاده میشود. آنچه که مسلم است این است که سیخبندی باید مطابق با اصول مهندسی صورت گیرد و از اندازههای مناسب سیخ استفاده شود. سیخبندی چوکاتهای کانکریتی بزرگ مانند مجتمعهای چند طبقه به کمک سیخهای بزرگتر مانند ۱۳، ۱۶ و ۲۰ انجام میگیرد و برای ساختمانهای کوچکتر از سیخهای با قطر کمتر استفاده میشود.
• مزایای سیخبندی در اجرای ساختمان کانکریتی:
» کانکریت دارای سیخ از قدرت فشردهساختمان و تراکم سازی بیشتری نسبت به سایر مصالح ساختمانی برخوردار است.
» با توجه به نوع سیخبندی صورت گرفته، آهنکانکریت ممکن است افزایش قابلتوجهی در استحکام کششی تجربه کند.
» در حضور سیخ، مقاومت ساختمان کانکریتی در برابر آب و آتش قابل توجه خواهد بود.
» سیستم ساختمان دارای سیخ نسبت به سیستم سایر ساختمانها پایدارتر خواهد بود.
» با کمک سیخبندی میتوان کانکریت را به شکلهای مختلف و متنوع شکلدهی کرد.
» هزینه نگهداری کانکریت دارای سیخ بسیار کم است.
» سیخبندی مانع از انحراف ساختمان از حالت اولیه میشود.
» در ساختمانهایی مانند تهداب، ستونها و بندها استفاده از سیخ بهترین انتخاب ممکن است.
» در مقایسه با ساختمانهای فلزی، ساختمانهای کانکریتی نیاز کمتری به مهارت دارند.
» سیخ باعث میشود که این نوع کانکریت بهطور وسیع در ساختمانهای پیش ساخته به کار گرفته شود.
• معایب سیخبندی در ساختمان کانکریتی:
» مقاومت کششی آهنکانکریت حدود یک دهم مقاومت فشاری آن است.
» مقاومت نهایی ساختمان فقط به آهنکانکریت بستگی ندارد و مواد سازنده، تولید کانکریت و ریزه کردن دانه جغل در آن اهمیت دارد.
» هزینههای شکلدهی کانکریت دارای سیخ نسبتاً بالاست.
» انقباض در کانکریت باعث درز و کاهش قدرت آهنکانکریت میشود.
• مراحل سیخبندی یک ساختمان کانکریتی:
سیخبندی و کانکریتریزی یک ساختمان مراحل مختلفی دارد که هر کدام از این مراحل باید تحت نظر یک انجنیر ساختمان یا معمار انجام گیرد.
این مراحل عبارتاند از:
۱. طراحی ساختمان و مشخص کردن اجزاء آن:
قبل از شروع ساخت و ساز و تهیه مصالح یک ساختمان، باید نقشه کلی آن طراحی شود و قسمتهای مورد نیاز آن رسم شود. معمولاً طراحی نقشه یک ساختمان به یک مهندس معمار یا طراح ساختمان نیاز دارد تا مصالح مورد نیاز و همچنین اندازه مناسب آنها را مشخص کند. برنامهریزی واقعی برای ساخت و ساز و قرار دادن آنها در برنامه کاری اولین وظیفه قراردادی ساختمان است.
۲. خرید سیخ:
برای پروژههای ساده و کوچک، مانند ساختمانهای معمولی، میتوانید از سیخهای فولادی رخدار برای سیخبندی استفاده کنید. برای برنامههای کاربردی پیچیده مانند مجتمعهای مسکونی بزرگ یا مجتمع فروشگاهی بزرگ یا مخازن و پروژههای دیگر، باید یک فرم مخصوص برای خرید انواع سیخ تهیه کنید و با توجه به نیاز ساختمان و نحوه سیخبندی آنها را خرید کنید.
۳. با دیزاینر و نقشه کش سیخبندی ساختمان مشورت کنید:
بعدازاینکه سیخها را با توجه به سفارش طراح ساختمان تهیه کردید میتوانید در مورد سیخبندی با انجنیر ناظر خود مشورت کنید. در واقع این انجنیر اندازه و نوع سیخها را بررسی میکند و آنها را با جزئیات کامل با نقشه ساختمان مقایسه میکند. برای پروژههای پیچیده معمولاً انجنیر طراح به صورت کامل در محل کار حضور دارد و کیفیت سیخبندی را مورد بررسی قرار میدهد. اما برای ساختمانهای کوچکتر و سادهتر فاصله سیخها و تغییر شکل آنها اهمیت چندانی ندارد و نیازی به حضور مداوم انجنیر نیست. در این ساختمانها میتوانید در فاصلههای زمانی مختلف با مهندس مشورت بگیرید و از وی بخواهید که کیفیت سیخبندی را مورد بررسی قرار دهد.
۴. یک روش مناسب برای سیخبندی انتخاب کنید!
روشهای مختلفی برای خم کردن سیخ و ایجاد سیخ وجود دارد که هر کدام از آنها برای یک نوع خاص از ساختمانهای کانکریتی مناسب است. برخی از مهندسان روش آرماتوربندی منظم، برخی روش ضربدری و برخی نیز روش گره زدن را میپسندند. اما چیزی که در همه این روشها یکسان است، استفاده از جوشکاری سرد برای نگهداشتن سیخها در کنار یکدیگر است. برای سیخبندی نمیتوان از جوشکاری استفاده کرد، زیرا جوشکاری فاقد انعطاف بوده و در صورت اعمال فشار میشکند و استحکام کششی را کاهش میدهد.
بهطورکلی دو روش برای بستن سیخها به کمک سیم وجود دارد: روش ضربدری و روش بستن از کنار. در روش ضربدری، دو سیخ بر روی یکدیگر قرار میگیرند و سیم مفتول به حالت ضربدری از زیر و روی آنها عبور میکند. بعد از بستن انتهای سیم مفتول به یکدیگر، به کمک یک انبردست یا گاز انبر انتهای دو مفتول را گرفته و آن را بپیچانید تا بهطور کامل سفت شود. در انتهای کار نیز باید باقیمانده سیم مفتول را به سمت پایین خم کنید تا از ایجاد یک سطح نوک تیز جلوگیری شود.
در روش بستن از کنار، بعد از قرار گرفتن سیخها بر روی هم، سیم از زیر سیخ پایینی عبور داده میشود و از کنار سیخ بالایی عبور داده میشود و انتهای آنها به هم بسته میشود. این شیوه که به شیوه ضربدری معروف است، بیشتر در تهداب و سقف استفاده میشود.
۵. در مورد نحوه قرارگیری سیخ و سیخها تصمیمگیری کنید:
نحوه قرارگیری سیخ در ساختمان کانکریتی نقش مهمی در رسیدن کانکریت به نقاط مختلف آن دارد. برای ستونهای بزرگ که در آنها از سیخهای بزرگ استفاده میشود، فضای بیشتری در اختیار سیخ و قالب آن قرار دهید و تلاش کنید که کانکریت به تمام نقاط سیخ برسد. میتوانید از سیخهای کمکی برای ایجاد فضای در اطراف قالب استفاده کنید. برای تهداب و سایر قسمتهای زیرین سیخبندی نیز میتوانید از لایههای عایق استفاده کنید و از این طریق از رسیدن رطوبت و خراب شدن ساختمان بهمرورزمان جلوگیری کنید.
۶. سیخبندی را مجدداً چک کنید!
یکی از مراحلی که انجنیران همیشه در مورد آن توصیه میکنند، بررسی چندباره سیخبندی قبل از کانکریتریزی است. معمولاً سیخبندی حین جابجایی یا سایر فعالیتهای ساخت و ساز شکل میشوند، یا ممکن است که سیم اتصال آنها پاره شود. بنابراین، هنگام بررسی نهایی سیخبندی، بر روی آن قدم بزنید و با پا به سیخها ضربه بزنید. اگر سیخی شل شده باشد، یا سیم آن باز شده باشد باید مجدداً توسط سیم آن را ببندید.
۷. قالب بندی و کانکریتریزی:
آخرین مرحله سیخبندی یک ساختمان شامل گذاشتن قالب در اطراف آن و کانکریتریزی آن است. در قالب گذاری سعی میشود که از قالبهای فلزی بیشتر استفاده شود که مانع از خروج آب سمنت از کانکریت میشود. این قالبهای شکلهای مختلفی دارند و میتوانند انواع ستونهای استوانهای را ایجاد کنند.
کانکریتریزی ساختمان کانکریتی نیز به فاکتورهای مختلفی از جمله آب و هوا، محل کانکریتریزی (سقف، ستون و فونداسیون)، محل ساخت و ساز و شرایط زمین بستگی دارد. برای کانکریتریزی مجتمعهای بزرگ معمولاً سعی میشود که از کانکریت آماده استفاده شود. کانکریت آماده کیفیت ثابتی دارد و همه فرایند کانکریتریزی با یک نوع کانکریت آماده انجام میشود.
» نوت:
طبق قانون جدید فیسبوک و انستاگرام، اگر شما پُست ها را لایک نکنید فالوور غیر فعال شناخته شده و ممکن است پست های بعدی برایتان نمایش داده نشود.
نشرعلم، زكات علم است.
