19/09/2026
🏘️ Kampung German — Antara Cerita Awal Sandakan
Sebelum Sandakan berkembang menjadi sebuah bandar pelabuhan yang kita kenal hari ini, terdapat sebuah penempatan awal yang dikenali sebagai Kampung German atau Kampong German.
Menurut rekod sejarah, kawasan ini terletak di sekitar Teluk Sandakan, dan kewujudannya mempunyai kaitan dengan pedagang serta pengembara Eropah, termasuk orang Jerman. Sebelum itu, kawasan pantai timur Sabah sudah lama menjadi sebahagian daripada jaringan perdagangan serantau yang berkait dengan Kesultanan Sulu, termasuk perdagangan hasil laut dan hasil hutan.
🇩🇪 Kenapa dipanggil Kampung German?
Antara nama yang dikaitkan dengan penempatan awal tersebut ialah Sandakan, yang menurut sumber sejarah tempatan berasal daripada istilah Suluk dan sering diterjemahkan sebagai “tempat/tanah yang digadai.”
Kemudian, penempatan itu lebih dikenali sebagai Kampung German kerana terdapat beberapa pangkalan atau kehadiran pedagang Jerman di kawasan tersebut.
Sumber akademik turut mencatatkan bahawa sebahagian pengembara dan petualang yang terlibat dalam aktiviti perdagangan di kawasan itu adalah orang Jerman.
⚓ William Clarke Cowie dan perdagangan awal
Salah seorang tokoh Eropah yang penting dalam sejarah awal kawasan ini ialah William Clarke Cowie, seorang pedagang dari Scotland.
Kawasan tersebut menjadi lokasi perdagangan dan turut dikaitkan dengan perdagangan senjata pada zaman berkenaan. Aktiviti perdagangan ini berlaku ketika pengaruh Kesultanan Sulu masih kuat di pantai timur Borneo Utara.
👨💼 William Pryer tiba di Kampung German
Pada 1878, William Burgess Pryer tiba di Kampung German sebagai pentadbir.
Rekod akademik menyatakan Pryer mendarat di Kampung German pada 11 Februari 1878 bersama dua pembantu. Ketika itu, penempatan tersebut masih kecil; satu sumber mencatatkan terdapat sekitar 17 buah rumah dan seorang pedagang Cina ketika Pryer mula tiba.
Pryer kemudiannya memainkan peranan besar dalam membentuk pentadbiran dan perkembangan awal Sandakan.
🔥 Tetapi Kampung German tidak bertahan lama
Bahagian paling menarik dalam cerita ini ialah Kampung German akhirnya musnah dalam kebakaran pada Jun 1879.
Menurut catatan Majlis Perbandaran Sandakan, kebakaran itu berlaku akibat kecuaian seorang penduduk yang dikenali sebagai “Sabtu”.
Kebakaran tersebut memusnahkan keseluruhan kampung, termasuk kediaman Pryer sendiri.
Selepas kebakaran itu, Pryer memilih untuk tidak membina semula Kampung German di lokasi asal.
Sebaliknya, beliau memindahkan penempatan tersebut ke kawasan Buli Sim-Sim, di bahagian lain Teluk Sandakan.
🌊 Dari Buli Sim-Sim lahirnya Elopura
Pada 21 Jun 1879, Pryer memindahkan penempatan ke lokasi baharu di Buli Sim-Sim dan menamakannya Elopura, yang membawa maksud “Bandar yang Indah.”
Daripada penempatan baharu inilah Sandakan berkembang dengan lebih pesat.
Menjelang 1881, Elopura sudah berkembang menjadi sebuah pekan yang sebahagiannya dibina di atas air. Laluan ketika itu menggunakan jambatan dan struktur kayu, sesuai dengan keadaan kawasan pesisir dan paya bakau.
Nama Elopura kemudiannya tidak kekal sebagai nama utama. Nama Sandakan kembali digunakan dan akhirnya menjadi nama bandar yang kita kenal sehingga hari ini.
🕰️ Fakta ringkas Kampung German
Kampung German merupakan antara penempatan Eropah awal yang penting dalam sejarah Sandakan.
Nama tersebut mempunyai kaitan dengan kehadiran orang dan pangkalan Jerman di kawasan berkenaan.
William Clarke Cowie merupakan antara tokoh Eropah yang terlibat dalam perdagangan awal di kawasan tersebut.
William Burgess Pryer tiba di Kampung German pada 1878.
Kampung itu musnah akibat kebakaran pada Jun 1879.
Selepas kebakaran, penempatan dipindahkan ke Buli Sim-Sim.
Pada 21 Jun 1879, Pryer menamakan penempatan baharu itu Elopura.
Elopura kemudiannya berkembang menjadi Sandakan moden.
📜 Yang menarik...
Jadi, kalau hari ini orang menyebut Sandakan, kita sebenarnya sedang menyebut sebuah bandar yang sejarahnya bermula daripada beberapa lapisan penempatan dan jaringan perdagangan yang jauh lebih lama.
Kampung German sudah lama hilang akibat kebakaran, tetapi kisahnya menjadi salah satu bab penting yang membawa kepada lahirnya Elopura — dan akhirnya Sandakan.
Maksudnya, sebelum wujudnya Sandakan seperti yang kita kenal hari ini, pernah ada sebuah Kampung German yang menjadi antara titik awal perjalanan bandar tersebut.
Nota: Beberapa sumber sejarah berbeza sedikit tentang siapa yang mula-mula menamakan atau membangunkan penempatan tersebut serta tarikh tepat sesetengah peristiwa. Fakta di atas diutamakan berdasarkan rekod Majlis Perbandaran Sandakan dan sumber akademik.
📍 Pihak admin memohon maaf jika terdapat kesilapan fakta dan terbuka untuk pembetulan.
Sabah Trending©
